Fundacja rodzinna – narzędzie sukcesji i ochrony majątku. Ale czy wszyscy właśnie tak rozumieją fundację rodzinną? Wokół fundacji rodzinnej funkcjonuje wiele mitów i uproszczeń. Jedni postrzegają ją jako narzędzie do obniżenia wysokości podatków. Jeszcze inni traktują ją jako wehikuł do zachowania w czasie wartości wypracowanego dotychczas majątku.
Dlatego należy wyjaśnić czym właściwie jest fundacja rodzinna i jakie kroki trzeba podjąć, aby ją założyć.
Czym jest fundacja rodzinna?
Fundacja rodzinna to osoba prawna, która jest tworzona na podstawie ustawy o fundacji rodzinnej.
Tworzy się ją po to, aby gromadzić w nim mienie, zarządzać nim i czerpać korzyści ze zgromadzonego w ten sposób mienia.
Istotą fundacji rodzinnej jest stworzenie podmiotu, w którym można zgromadzić majątek wypracowany przez rodzinę i stworzyć odpowiednie mechanizmy, które umożliwią korzystanie z niego przez kolejne pokolenia.
Fundacja rodzinna jest odrębnym podmiotem od jej założyciela – czyli fundatora.
Jakie są cele fundacji rodzinnej?
Celami fundacji rodzinnej są:
- gromadzenie mienie;
- zarządzanie mieniem fundacji rodzinnej;
- spełnianie świadczeń na rzecz beneficjentów fundacji.
Oprócz tych ustawowych celów, każdy fundator może określić własne cele, jakie mają przyświecać działaniu fundacji rodzinnej.
Mogą to być cele zarówno ogólne, jak i szczególne. Stanowią one swego rodzaju wytyczne dla zarządu fundacji, który musi się nimi kierować podczas wykonywania swoich zadań.
Mówiąc najprościej jak się da: fundacja rodzinna to taki skarbiec, do którego poszczególne pokolenia wkładają uzyskane przez siebie mienie, aby inne – upoważnione do tego osoby – mogły z tego korzystać.
Kto może założyć fundację rodzinną?
Założycielem fundacji rodzinnej może być wyłącznie osoba fizyczna, która posiada pełną zdolność do czynności prawnych.
Oznacza to, że fundacja rodzinna nie może być założona przez osobę prawną, np. spółkę itp.
Możesz się zastanowić dlaczego wprowadzono takie rozwiązanie?
Ponieważ fundacja rodzinna jest skierowana do osób, które chcą ochronić zgromadzony majątek, np. założoną i rozwijaną przez wiele lat firmę, żeby jego rodzinna i inne bliskie mu osoby mogły z tego czerpać.
Dlatego fundacji rodzinnej nie należy postrzegać wyłącznie przez pryzmat możliwości obniżenia podatków – ale również jako wehikuł przenoszący wypracowany majątek na kolejne pokolenia.
Fundację rodzinną można założyć także w ramach testamentu.
Jaka wysokość funduszu założycielskiego jest potrzebna do powstania fundacji rodzinnej?
Do założenia fundacji rodzinnej potrzebny jest fundusz założycielski w wysokości 100.000,00 zł.
Oczywiście, możesz wnieść do fundacji rodzinnej mienie o większej wartości, ale kwota 100.000,00 zł jest kwotą minimalną, wymaganą przez przepisy ustawy o fundacji rodzinnej.
Na fundusz założycielski składają się nie tylko pieniądze, ale także np. nieruchomości, udziały czy akcje w spółkach kapitałowych, papiery wartościowe.
Ustawa o fundacji rodzinnej daje szerokie możliwości dotyczące tego, co można zaliczyć na fundusz założycielski. Przy czym zawsze należy dokładnie sprawdzać wartość mienia wnoszonego do funduszu założycielskiego.
Skoro wiesz już kto może założyć fundację rodzinną i jakiej kwoty funduszu potrzebujesz, czas na kolejne pytanie i odpowiedź:)
Czym jest statut fundacji rodzinnej?
Statut fundacji rodzinnej to podstawa jej działania. Jest to swego rodzaju spis zasad funkcjonowania fundacji rodzinnej.
Osobą odpowiedzialną za przygotowanie statutu jest fundator. Dlaczego właśnie on?
Jeśli fundator podejmuje decyzję o założeniu fundacji rodzinnej, to również on ma prawo do opracowania statutu fundacji. aby działała ona zgodnie z jego wolą.
Dzięki temu fundator może ustalić jakie będzie grono beneficjentów fundacji rodzinnej, jakie świadczenia będą im przysługiwać. Możliwe jest także ustalenie kryteriów, które będą wykluczać beneficjentów – jeśli ich postępowanie zdaniem fundatora nie będzie zgodne z przyjętymi przez niego wymogami.
Możliwość ukształtowania statutu zgodnie z wolą fundatora pozwala mu zachować kontrolę nad mieniem przekazanym fundacji rodzinnej.
Jak zarejestrować fundację rodzinną?
Fundacja rodzinna oprócz wniesienia na jej rzecz funduszu założycielskiego oraz sporządzenia statutu wymaga jeszcze rejestracji, aby móc funkcjonować.
Aktualnie, rejestracji fundacji rodzinnej dokonuje się w jednym sądzie w Polsce. Jest to Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim.
Procedura rejestracji fundacji rodzinnej odbywa się w formie elektronicznej przy wykorzystaniu stworzonego do tego celu systemu teleinformatycznego.
Oprócz statutu potrzebne jest jeszcze przygotowanie innych niezbędnych dokumentów. Należy do nich zaliczyć np. spis mienia wnoszonego do fundacji rodzinnej, oświadczenie o wyrażeniu zgody na pełnienie funkcji członka zarządu, oświadczenie fundatora o wniesieniu mienia na pokrycie funduszu założycielskiego.
Rejestracja fundacji rodzinnej wiąże się z koniecznością wniesienia opłaty sądowej w wysokości 500,00 zł.
Przed dokonaniem rejestracji warto dokładnie sprawdzić czy dokumenty są kompletne, aby proces rejestracji mógł przebiec w miarę sprawny sposób.
Jakie są organy fundacji rodzinnej?
Dotychczas wielokrotnie podkreślałam rolę fundatora fundacji rodzinnej. W końcu to ta osoba podejmuje decyzję o założeniu fundacji, ukształtowaniu sposobu jej działania, wysokości funduszu założycielskiego.
Organem fundacji rodzinnej, na którym spoczywa najwięcej zadań jest zarząd.
Zarząd fundacji rodzinnej składa się z jednego lub większej liczby członków – tu decyzję podejmuje fundator.
Do zadań zarządu fundacji rodzinnej należy bieżąca obsługa fundacji, zarządzanie jej majątkiem, aby uzyskiwać z niego określone korzyści, spełnianie świadczeń na rzecz beneficjentów, prowadzenie listy beneficjentów.
Zarząd fundacji rodzinnej ma także realizować cele, które zostały wskazane przez fundatora w statucie fundacji rodzinnej.
Kolejnym organem jest rada nadzorcza fundacji rodzinnej.
Fundator może, ale nie musi w statucie fundacji rodzinnej ustanowić radę nadzorczą. Przy czym należy pamiętać o bardzo ważnym wyjątku. Jeśli liczba beneficjentów przekracza 25, wówczas fundator musi ustanowić radę nadzorczą.
Rada nadzorcza w fundacji rodzinnej pełni funkcję nadzorczą względem zarządu. Dba o to, aby zarząd przestrzegał przepisów prawa oraz postanowień statutu fundacji.
Kompetencje rady nadzorczej mogą zostać rozszerzone przez fundatora w statucie.
Rada nadzorcza może składać się z jednego lub większej liczby osób.
Co bardzo ważne, nie można łączyć stanowiska członka zarządu oraz rady nadzorczej.
Następnym organem fundacji rodzinnej jest zgromadzenie wspólników. Zgromadzenie beneficjentów jest obowiązkowym organem w ramach fundacji rodzinnej.
W skład zgromadzenia beneficjentów wchodzą wszyscy beneficjenci fundacji rodzinnej.
Zgromadzenie zwoływane jest przez zarząd, jeżeli postanowienia statutu nie przewidują tu innego rozwiązania.
Do zadań zgromadzenia beneficjentów należą m.in. rozpatrzenie i zatwierdzenie sprawozdania finansowego fundacji rodzinnej za poprzedni rok obrotowy, udzielenie absolutorium członkom organów fundacji rodzinnej z wykonania przez nich obowiązków, podział lub pokrycie wyniku finansowego netto.
Możesz dostrzec, że kompetencje poszczególnych organów fundacji rodzinnej zostały tak ukształtowane, aby wzajemnie się uzupełniać oraz wspierać. Działania każdego z organów są ukierunkowane na to, aby fundacja rodzinna działała zgodnie z wyznaczonymi celami.
Jakie są zalety fundacji rodzinnej?
Fundacja rodzinna to naprawdę rozsądne i korzystne rozwiązanie dla osób, które chcą zgromadzony dotychczas majątek rozsądnie ulokować w jednym podmiocie i za jego pośrednictwem decydować o jego wykorzystaniu i przeznaczeniu.
Dzięki fundacji rodzinnej, fundator nie musi się martwić o to, czy jego rodzina, osoby bliskie dobrze wykorzystają zgromadzone przez niego środki. Fundacja rodzinna rozwiązuje też dość częsty problem sukcesji biznesu. Jeśli w otoczeniu fundatora nie ma osoby, która mogłaby przejąć stery w rodzinnym biznesie, fundacja rodzinna jest rozsądnym rozwiązaniem.
Ale fundacja rodzinna nie jest rozwiązaniem zarezerwowanym tylko dla osób bardzo majętnych. To dobre rozwiązanie dla osób, które zgromadziły określony kapitał i chcą go ochronić, by w przyszłości skorzystały z niego inne osoby bądź one same.