W artykule poświęconym zagadnieniu udziału w spółce z o.o. wspomniałam o tym, że udział w spółce można sprzedać. Możesz po prostu chcieć zrezygnować z udziału w danej spółce albo spróbować sił w innej branży. Zatem dziś biorę na tapet zbycie udziałów w spółce z o.o.
Możliwość zbycia udziałów w spółce z o.o.
Na początku odwołam się do przepisu art. 180 kodeksu spółek handlowych:
§ 1. Zbycie udziału, jego części lub ułamkowej części udziału oraz jego zastawienie powinno być dokonane w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi.
§ 2. W przypadku spółki, której umowa została zawarta przy wykorzystaniu wzorca umowy, zbycie przez wspólnika udziałów jest możliwe również przy wykorzystaniu wzorca udostępnionego w systemie teleinformatycznym. Oświadczenie zbywcy i nabywcy opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym.
Dla Ciebie – wspólnika spółki z o.o. płynie z tego prosty wniosek: możesz sprzedać swoje udziały w spółce z o.o. Przy czym mogą to być wszystkie udziały, jeden lub kilka albo część udziału.
Skoro wiesz już, że możesz zawrzeć taką transakcję, to przejdźmy do jej formy.
Jeśli wolisz posłuchać, zamiast czytać, zapraszam Cię do wysłuchania mojego podcastu 🙂
W jakiej formie zawrzeć umowę zbycia udziałów w spółce z o.o.?
Forma umowy zbycia udziałów jest uzależniona od tego, w jakim trybie dochodzi do zbycia udziałów.
Jeżeli spółka z o.o. była zakładana w tradycyjny sposób to umowa musi mieć formę pisemną z podpisami notarialnie poświadczonymi.
Natomiast w przypadku spółki założonej w systemie S24, umowę sporządza się w formie elektronicznej i składa się podpisy zgodnie z wymogami tego rozwiązania.
Jakie ograniczenia mogą występować w przypadku zbycia udziałów?
To jest istotna kwestia, często znajdująca się na marginesie tematyki zbycia udziałów. Wspólnicy tworząc umowę spółki mogą wprowadzić ograniczenia dotyczące zbycia udziałów.
Pierwszą z barier w tym zakresie może być umowny zakaz zbycia udziałów na rzecz podmiotu, który prowadzi działalność konkurencyjną. Ma to zapobiec sytuacji, w której ktoś będzie próbował „podkupić” daną spółkę i w ten sposób wyeliminować konkurencję.
Drugą może stanowić wymóg zbycia udziału na rzecz podmiotu legitymującego się stosownym wykształceniem.
Warto podkreślić to, że wspólnicy mogą tu wprowadzić swoje własne ograniczenia, które uważają za stosowne. Jednocześnie należy pamiętać o kodeksowych obowiązkach z tym związanych.
Czy można oferować zbycie udziałów w drodze oferty publicznej?
To pytanie, z którym często się spotykam. Osoby zainteresowane zbyciem udziałów próbują wzorować się na rynku akcyjnym i wpadają na pomysł oferowania posiadanych udziałów bliżej nieokreślonemu kręgowi odbiorców.
Taka praktyka jest zabroniona przez przepisy kodeksu spółek handlowych.
Dlatego nie można oferować zbycia udziałów posiadanych w spółce z o.o. w drodze oferty publicznej.
Warto przeczytać:
- Czym jest udział w spółce z o.o.?
- Prawa i obowiązki wspólników w spółce z o.o.
- Czym są dopłaty w spółce z o.o.?
Co musi zawierać umowa zbycia udziałów?
Umowa zbycia udziału w spółce z o.o. musi zawierać następujące elementy:
- oznaczenie stron umowy (czyli sprzedawcy i kupującego);
- oświadczenie sprzedawcy dotyczące przysługiwania mu udziałów w spółce, ich liczby oraz wartości; w tym aspekcie należy też wskazać, że sprzedawca nie jest niewypłacalny w rozumieniu prawa upadłościowego;
- oświadczenie sprzedawcy, że zgromadzenie wspólników wyraziło zgodę na zbycie udziałów – jeżeli wymaga tego umowa spółki;
- oświadczenie kupującego dotyczące tego, że nie jest on niewypłacalny, jak też posiada stosowne środki do przeprowadzenia takiej transakcji;
- oświadczenie, że majątek spółki nie jest obciążony prawami bądź roszczeniami osób trzecich, jak też, że wspólnik nie ma żadnych zaległych zobowiązań wobec spółki związanych z posiadanymi udziałami;
- oświadczenie dotyczące statusu prawnego udziałów;
- postanowienie dotyczące zbycia udziałów za określoną kwotę;
- konieczne jest także wskazanie sposobu zapłaty oraz daty zapłaty;
- zobowiązanie np. sprzedawcy do powiadomienia zarządu spółki o fakcie zbycia udziałów;
- postanowienia końcowe.
Dodatkowymi elementami w umowie spółki mogą być np. zachowanie poufności, sposób rozstrzygania sporów, zasady zmiany umowy.
Na marginesie można wskazać, że umowę można zawrzeć pod warunkiem, np. niewykorzystania prawa pierwokupu przez pozostałych wspólników.
Uzależnienie zbycia udziału
Przepisy kodeksu spółek handlowych wprost wprowadzają możliwość uzależnienia zbycia udziałów od zgody spółki.
Spółka, a właściwie to jej zarząd jest upoważniony do udzielenia zgody.
W jakiej formie udziela się zgody i co ona zawiera?
Zgody udziela zarząd spółki w formie pisemnej i musi zawierać informację, jakiej konkretnie transakcji dotyczy.
Jest ona potrzebna dla celów dowodowych, aby nikt nie podważył zawartej umowy.
Ale może się tu pojawić pytanie dotyczącego tego, co się stanie jeśli zgoda nie zostanie udzielona.
Jaka jest rola sądu rejestrowego w kontekście zbycia udziałów?
Jeżeli zarząd nie udzieli zgody na zbycie udziałów, wówczas do gry wkracza sąd rejestrowy.
Wspólnik zwraca się do sądu z wnioskiem o wyrażenie zgody i jednocześnie ma obowiązek podania ważnych powodów, aby taka zgoda została wyrażona.
Ponadto, we wniosku dokładnie oznacza się nabywcę udziału.
Należy podkreślić, że w takim przypadku dokonanie zbycia udziału w spółce bez zgody sądu rejestrowego jest bezwzględnie nieważna.
Jakie inne ograniczenia mogą wystąpić w kontekście zbycia udziału w spółce z o.o.?
Do takich ograniczeń można zaliczyć również wprowadzenie prawa pierwszeństwa oraz prawa pierwokupu do umowy spółki.
Prawo pierwszeństwa przyznane wspólnikom w umowie jest szersze od prawa pierwokupu, ponieważ dotyczy każdego przypadku zbycia udziałów w spółce i wymusza wcześniejsze powiadomienie pozostałych wspólników o takim zamiarze. Dopiero nieskorzystanie przez nich z prawa pierwszeństwa upoważnia do przeprowadzenia transakcji z zewnętrznym podmiotem.
Natomiast prawo pierwokupu udziałów w spółce z o.o. jest ograniczone do aspektu zbycia udziału w tej spółce.
W jaki sposób wycenić udziały w spółce z o.o.?
To kolejne zagadnienie, które bywa problematyczne na gruncie umowy zbycia udziałów w spółce z o.o.
Na początku zbudujmy sobie siatkę pojęciową, która ułatwi zrozumienie tego, jakim pojęciem wartości udziału posługiwać się podczas wyceny udziałów w spółce z o.o.
Wartość nominalną udziału wyznacza kodeks spółek handlowych i wynosi co najmniej 50,00 złotych.
Wartość bilansowa to wartość przypadających na udział aktywów netto, wykazanych w sprawozdaniu finansowym spółki za ostatni rok obrotowy.
Natomiast wartość rzeczywistą udziału ustala się oparciu o realną wartość działającego przedsiębiorstwa spółki, przy uwzględnieniu rezerw, portfolio klientów.
Wartość rynkowa jest to wartość, którą wspólnik może uzyskać od potencjalnego nabywcy.
Którą wartością posiłkować się w ramach umowy zbycia udziałów w spółce?
Należy kierować się wartością rynkową, ponieważ kształtowana jest przez to, jaka jest realna wartość spółki i roli jaką odgrywa na rynku. Trzeba pamiętać także o tym, że wraz z rozwojem spółki i prowadzonego przez nią biznesu wartość rynkowa udziału będzie rosnąć.
Na marginesie dodać, że w razie wątpliwości bądź sporu można skorzystać z pomocy biegłego zajmującego się wyceną przedsiębiorstw.
Jakie obowiązki informacyjne są związane z umową zbycia udziałów w spółce z o.o.?
Przede wszystkim strony umowy zbycia udziałów w spółce z o.o. muszą powiadomić o tym fakcie spółkę, a konkretnie zarząd spółki.
Nie będzie wystarczające samo zawiadomienie, ponieważ należy do niego dołączyć dowód w postaci egzemplarza umowy dotyczącej zbycia udziału. Jest to niezbędne, aby dokonać odpowiednich zmian w księdze udziałów.
Odpowiedzialność nabywcy udziału
We fragmencie niniejszego wpisu dotyczącego treści umowy można było się zastanowić, po co w ogóle zamieszczać w jej treści oświadczenie odnoszące się do tego, czy wspólnik nie ma względem spółki jakichkolwiek zobowiązań związanych z posiadanymi w niej udziałami.
Tymczasem wiąże się to z kwestią odpowiedzialności nabywcy udziału.
Mianowicie, nabywca udziału lub jego części odpowiada wobec spółki solidarnie ze zbywcą za niespełnione świadczenia należne spółce.
O co tu chodzi?
Chodzi przede wszystkim o powtarzające się świadczenia niepieniężne czy dopłaty. W takiej sytuacji nabywca będzie ponosił solidarną odpowiedzialność ze zbywcą. Oczywiście można tą regułę zmodyfikować.
Roszczenia spółki wobec zbywcy z tego tytułu przedawniają się z upływem 3 lat od dnia zgłoszenia spółce faktu zbycia udziału.
Natomiast roszczenia spółki względem nabywcy przedawniają się z upływem 6 lat.
Konieczność zgłoszenia zbycia udziałów do KRS
Z zawarciem umowy zbycia udziałów w spółce z o.o. wiąże się konieczność zgłoszenia tego faktu do Krajowego Rejestru Sądowego.
Jak przebiega to zgłoszenie?
Odbywa się ono w formie elektronicznej przez Portal Rejestrów Sądowych w terminie 7 dni od dnia zawarcia umowy zbycia udziałów. W ramach rejestru zgłasza się umowę zbycia udziałów, listę wspólników, ewentualną zgodę na zbycie udziałów w spółce.
Wniosek obejmuje dokonanie zmian w tym zakresie w rejestrze. Oczywiście wymaga on również opłaty w kwocie 250,00 złotych.
Obowiązki podatkowe związane ze zbyciem udziałów w spółce z o.o.
Z zawarciem umowy zbycia udziałów w spółce z o.o. wiąże się obowiązek podatkowy.
Zacznijmy od podatku od czynności cywilnoprawnych. Podmiot, który nabywa udziały w spółce z o.o. ma obowiązek uregulowania podatku od czynności cywilnoprawnych w wysokości 1% od wartości rynkowej udziałów.
Natomiast wspólnik będący osobą fizyczną – w przypadku zbycia udziałów w spółce z o.o. ma obowiązek zapłaty podatku w wysokości 19% (tę kwestię reguluje ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Gdy udziały sprzedaje osoba prawna, przychód z tego tytułu opodatkowany jest podatkiem dochodowym od osób prawnych również w wysokości 19%.
Zbycie udziałów w spółce z o.o. – podsumowanie
Jak widzisz, proces związany ze zbyciem udziałów w spółce z o.o. nie jest skomplikowany.
Aby go prawidłowo przeprowadzić potrzebna jest lektura dokumentów spółki oraz odpowiednie przygotowanie umowy zbycia udziałów w spółce z o.o.
Najczęściej zadawane pytania związane ze zbyciem udziałów w spółce z o.o.
1. Czy chcąc sprzedać udziały w spółce z o.o. muszę sprzedać wszystkie udziały, czy mogę zbyć tylko część z nich?
Jeżeli nie chcesz sprzedać wszystkich udziałów jakie posiadasz w danej spółce, to możesz sprzedać tylko ich określoną liczbę.
Po prostu zmniejszasz swój udział w spółce, ale nie rezygnujesz całkowicie z tego, aby być jej wspólnikiem.
2. Wspólnik, który chce odkupić ode mnie udziały upiera się przy zapłacie ich wartości nominalnej. Czy mam na to przystać?
Nie, jak wskazałam w artykule, w umowie zbycia udziałów w spółce z o.o. pod uwagę bierze się wartość rynkową udziałów. Jeżeli spółka ma ugruntowaną pozycję na rynku, posiada majątek, to Twój udział ma z dużą dozą prawdopodobieństwa wartość rynkową znacznie większą niż pierwotna wartość nominalna. Zawarcie takiej transakcji mogłoby być dla Ciebie niekorzystne ekonomicznie.
3. Czy po zawarciu umowy spółki mogę z innymi wspólnikami zmodyfikować jej treść, aby wprowadzić ograniczenia dotyczące możliwości zbycia udziałów w spółce?
Jasne, jeśli wszyscy wspólnicy są zgodni w tym zakresie, możesz odpowiednio zmodyfikować umowę spółki.
Pamiętaj tylko, że dokonasz tego w formie notarialnej – S24 takiej możliwości nie oferuje.
Jeżeli potrzebujesz wsparcia w opracowaniu umowy zbycia udziałów w spółce z o.o., zapraszam Cię do kontaktu.
Autorka: adwokat Katarzyna Zalewska
Zdjęcie pochodzi z: unsplash.com
***
Czym jest udział w spółce z o.o.?
Pojęcie udziału jest różnorodnie interpretowane, także w kontekście spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Z tego względu, w tym artykule chcę odpowiedzieć na pytanie czym jest udział w spółce z o.o.? A także poruszyć inne kwestie związane z tematyką udziału i kapitału zakładowego w spółce… [Czytaj dalej]
