W funkcjonowaniu spółki z o.o. zdarzają się sytuacje, w których dochodzi do sporów pomiędzy wspólnikami. Pojawia się kwestia naprawy tej sytuacji poprzez wyłączenie wspólnika ze spółki z o.o. W jaki sposób to zrobić i czy zawsze jest to najlepsze rozwiązanie?
Czym jest wyłączenie wspólnika ze spółki z o.o.?
Na początek spójrz na przepis art. 266 kodeksu spółek handlowych:
§ 1. Z ważnych przyczyn dotyczących danego wspólnika sąd może orzec jego wyłączenie ze spółki na żądanie wszystkich pozostałych wspólników, jeżeli udziały wspólników żądających wyłączenia stanowią więcej niż połowę kapitału zakładowego.
§ 2. Umowa spółki może przyznać prawo wystąpienia z powództwem, o którym mowa w § 1, także mniejszej liczbie wspólników, jeżeli ich udziały stanowią więcej niż połowę kapitału zakładowego. W tym przypadku powinni być pozwani wszyscy pozostali wspólnicy.
§ 3. Udziały wspólnika wyłączonego muszą być przejęte przez wspólników lub osoby trzecie. Cenę przejęcia ustala sąd na podstawie rzeczywistej wartości w dniu doręczenia pozwu.
Wyłączenie wspólnika ze spółki z o.o. to sądowy sposób na to, aby wspólnik opuścił spółkę w sposób przymusowy. Jeżeli wspólnik nie chce dobrowolnie opuścić spółki, wówczas można skorzystać z tej możliwości.
W jaki sposób rozumieć ważne przyczyny wyłączenia wspólnika?
Ważne przyczyny nie są pojęciem ściśle określonym. Scharakteryzowano tę kwestię jako pewien katalog przyczyn, które mają dotyczyć konkretnego wspólnika. Taka ważna przyczyna wystąpi, gdy z uwagi na osobę wspólnika bądź zachowanie, osiągnięcie celu spółki okazało się niemożliwe, poważnie zagrożone.
To oznacza, że dalszy udział wspólnika w takiej spółce jest praktycznie niemożliwy.
Na czym konkretnie polegają ważne przyczyny?
Nielojalność wspólnika
Pierwszą z ważnych przyczyn jest nielojalność wspólnika. Może się ona przejawiać w tym, że wspólnik zajmuje się działalnością konkurencyjną względem spółki, ujawnianiem przewag, które posiada dana spółka.
Chodzi o takie sytuacje, które prowadzą do tego, że zachowanie wspólnika działa na niekorzyść spółki.
Brak udziału w zgromadzeniach
Następną ważną przyczyną wyłączenia wspólnika ze spółki z o.o. może być brak udziału w zgromadzeniu.
Ponieważ udział w zgromadzeniu to nie tylko przywilej wspólnika, ale także jego obowiązek. Powtarzające się nieobecności wspólnika na zgromadzeniach mogą doprowadzić do paraliżu decyzyjnego, braku możliwości uzyskania większości. Wspólnik musi brać udział w zgromadzeniach jeżeli zdecydował się na udział w spółce z o.o.
Zachowanie wspólnika
Kolejną bardzo ważną przyczyną jest zachowanie wspólnika. Rozumiem przez to cechy osobowości wspólnika, które utrudniają czy wręcz uniemożliwiają mu współdziałanie z innymi wspólnikami spółki.
Jeśli wspólnicy nie mogą się ze sobą porozumieć, kiedy jeden z nich jest przeciwny wszystkim pomysłom bądź decyzjom i występuje to przez długi czas, to jest to ważna przyczyna uzasadniająca wyłączenie wspólnika ze spółki z o.o.
Działanie na szkodę spółki
Oczywistą ważną przyczyną wyłączenia wspólnika ze spółki jest działanie na jej szkodę. Może polegać to nie tylko na ujawnianiu przewag spółki, o których była wcześniej mowa, ale także o tym, że wspólnik poprzez swoje postępowanie wprost wywołuje szkodę po stronie spółki.
Nie należy oczekiwać na to, że faktycznie pojawią się szkody. Alarmujące powinno być już samo zachowanie wspólnika, który do tego dąży.
Wymienione przeze mnie przykłady ważnych przyczyn są tylko kilkoma z możliwych sytuacji, które mogą być ważnymi przyczynami wyłączenia wspólnika ze spółki z o.o.
Kto może żądać wyłączenia wspólnika ze spółki z o.o.?
Zażądać wyłączenia wspólnika ze spółki mogą dwie grupy wspólników spółki z o.o.
Pierwszą grupą wspólników spółki z o.o. stanowią wspólnicy mający udziały stanowiące więcej niż połowę kapitału zakładowego spółki.
Drugą stanowią wspólnicy, których udziały to mniej niż połowa kapitału zakładowego spółki – ale może się to stać tylko wtedy, gdy przewiduje to umowa spółki.
Oznacza to, że w każdej z dwóch sytuacji wszyscy wspólnicy żądający wyłączenia muszą prezentować wspólne zdanie.
Przeczytaj także:
- Spory w spółce z o.o.
- Powództwo o uchylenie uchwały spółki z o.o.
- Powództwo o stwierdzenie nieważności uchwały spółki z o.o.
Jak przebiega procedura wyłączenia wspólnika ze spółki z o.o.?
Wiesz już, kto jest uprawniony do wytoczenia powództwa o wyłączenie wspólnika.
W jaki sposób przebiega proces, do jakiego sądu złożyć pozew?
Pozew dotyczący wyłączenia wspólnika ze spółki z o.o. składa się do sądu właściwego ze względu na siedzibę spółki. Wartość przedmiotu sporu określa się w oparciu o rynkową wartość udziałów wspólnika, który ma być wyłączony.
Jeżeli wartość tych udziałów jest niższa niż 100.000,00 zł pozew kieruje się do sądu rejonowego, a jeśli jest wyższa do sądu okręgowego.
Powodami są wszyscy wspólnicy chcący wyłączenia wspólnika.
Natomiast pozwanym jest osoba, która na skutek orzeczenia sądu ma być wyłączona.
Co musi zawierać pozew?
W treści pozwu nie wystarczy samo żądanie wyłączenia wspólnika. Trzeba jeszcze wskazać dowody, powołać twierdzenia, które przekonają sąd o zasadności żądania.
Dowodami mogą być dokumenty, korespondencja e-mail, zeznania świadków, sms, wiadomości z komunikatorów.
Chodzi o to, aby pokazać sądowi, że roszczenie rzeczywiście jest uzasadnione.
Ponadto pozew podlega opłacie stałej w wysokości 5.000,00 zł.
Co się dzieje po złożeniu pozwu?
Po złożeniu pozwu następuje wymiana pism procesowych. Pozwany składa odpowiedź na pozew, w której dąży do odparcia argumentów swoich przeciwników procesowych.
Po wymianie pism procesowych następuje wyznaczenie rozprawy, podczas której konfrontowane są twierdzenia stron postępowania.
Sąd może wyznaczyć jedną bądź więcej rozpraw, aby wyjaśnić sprawę.
Jak zabezpieczyć interesy spółki na czas trwania postępowania?
Występując z powództwem dotyczącym wyłączenia wspólnika ze spółki z o.o. trzeba pamiętać o zabezpieczeniu powództwa.
W tym celu należy mieć na uwadze przepis art. 268 kodeksu spółek handlowych. Otóż należy w pozwie wystąpić z wnioskiem o udzielenie zabezpieczenia roszczenia poprzez zakazanie wspólnikowi wykonywania praw udziałowych w spółce. Sąd bez takiego wniosku samodzielnie nie udzieli zabezpieczenia.
Udzielenie zabezpieczenia skupia się na zakazie rozporządzania udziałami przez wspólnika, który ma zostać wyłączony. Chodzi o to, aby nie doszło do zbycia udziałów (np. powierniczego), innej osobie, co skutkowałoby niecelowością rozpoznawania tego pozwu.
Zabezpieczenie może dotyczyć niektórych praw przysługujących wspólnikowi lub wszystkich praw. Przy czym są w ramach rozpoznawania tego wniosku kieruje się także zasadą proporcjonalności. Choć trudno jest zawiesić prawo wspólnika do udziału w zysku, do wytoczenia powództwa o rozwiązanie spółki.
Ale – gdy okaże się, że powództwo zostanie oddalone, wspólnik wobec którego zastosowano zabezpieczenie może domagać się odszkodowania.
W jaki sposób wycenić udziały wspólnika w spółce z o.o. i dokonać jego spłaty?
Gdy sąd przychyli się do żądania pozwu, czyli wyłączy wspólnika ze spółki z o.o. należy przejść do kolejnego etapu, którym jest wycena udziałów wspólnika i dokonanie jego spłaty.
O wycenie udziałów była już mowa w kontekście określenia wartości przedmiotu sporu.
Natomiast trzeba się nad tym zagadnieniem trochę zastanowić. Pozwany może i z doświadczenia wynika, że będzie kwestionować wskazaną wartość udziałów, twierdząc że jest zbyt niska.
Dlatego w treści pozwu warto także wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, który oszacuje wartość rynkową udziałów.
Jest to istotne, ponieważ sąd w toku postępowania ustala wartość udziałów. Ta kwota jest przyznawana wspólnikowi wyłączonemu ze spółki.
I tu jeszcze skomplikuję sytuację, ponieważ wspólnicy lub spółka mogą także wystąpić z pozwem o odszkodowanie jeśli doznali szkody. Gdy sąd przychyli się do takiego żądania, wówczas można je potrącać z kwotą za udziały należną wyłączonemu wspólnikowi.
Sąd orzeka także o terminie, w którym ma nastąpić spłata byłego wspólnika.
Czy istnieją alternatywy do wyłączenia wspólnika ze spółki z o.o.?
Wyłączenie wspólnika ze spółki z o.o. to moim zdaniem „atomowe” rozwiązanie, kiedy nie da się zastosować innych metod.
Pierwszą alternatywą jest rozmowa dotycząca zachowania danego wspólnika, próba ustalenia, dlaczego postępuje tak,a nie inaczej. Być może jego pomysły były dotychczas spychane na margines, co wywołało frustrację i właśnie takie zachowanie. Szczera rozmowa może pomóc.
Drugą alternatywą jest złożenie propozycji odkupienia posiadanych przez niego udziałów w spółce za atrakcyjną kwotę. Jeśli wspólnik nie chce dalej działać w spółce, pewnie przyjmie taką propozycję, a to rozwiąże problem.
Trzecim pomysłem jest poinformowanie takiego wspólnika o konsekwencjach postępowania, które prezentuje. Czyli o możliwości żądania odszkodowania, wyłączenia ze spółki, powinno to zadziałać jak kubeł zimnej wody.
Jeżeli „polubowne” metody nie przyniosą rezultatu, pozostaje jedynie pozew o wyłączenie wspólnika ze spółki z o.o.
Wyłączenie wspólnika ze spółki z o.o. – Podsumowanie
Skutkiem wyłączenia wspólnika ze spółki z o.o. jest wykluczenie sprawiającej problemy osoby. Udziały, które do niej należały muszą odkupić pozostali wspólnicy lub osoby trzecie.
Wyłączenie wspólnika spółki z o.o. to czasami jedyny sposób na to, aby spółka przetrwała w jak najlepszym stanie. Owszem, nie obejdzie się bez zgrzytów lub problemów, ale jeśli to ma być jedyna szansa na utrzymanie spółki, warto podjąć w tym celu działania.
W Twojej spółce jest kłopotliwy wspólnik? Jeżeli chcesz o tym porozmawiać, daj znać!
Autorka: adwokat Katarzyna Zalewska
Zdjęcie pochodzi z: unsplash.com
***
Prowadzenie spółki z o.o. generuje dużą liczbę problemów, kwestii do ustalenia bądź wyjaśnienia. A to z kolei przestrzeń do tego, aby zaistniały spory w spółce z o.o. Dlatego ten artykuł poświęcę tematyce sporów w spółce z o.o. i sposobów ich rozwiązania [Czytaj dalej]
