Aby powstała fundacja rodzinna potrzebna jest bardzo ważna osoba. Chodzi o fundatora – najważniejszą osobę w fundacji rodzinnej. Rola fundatora w fundacji rodzinnej nie sprowadza się wyłącznie do pomysłu na fundację rodzinną i jej założenia. Rozciąga się praktycznie na każdy aspekt funkcjonowania fundacji rodzinnej. Zatem czas omówić dokładnie rolę fundatora w fundacji rodzinnej.
Kim jest fundator w fundacji rodzinnej?
Fundator w fundacji rodzinnej jest architektem. I już tłumaczę skąd to nawiązanie do branży architektonicznej. Do powstania fundacji rodzinnej potrzebny jest pomysł, ale także wizja dotycząca tego, w jaki sposób ma funkcjonować fundacja rodzinna. Dodatkowo, do fundatora należy szereg kompetencji w zakresie kształtowania struktury fundacji.
Z byciem fundatorem wiąże się również podstawowy obowiązek, mianowicie obowiązek wniesienia funduszu potrzebnego do założenia fundacji. Dlatego w odniesieniu do fundatora należy jasno wskazać, że pełni on kluczową rolę w projektowaniu fundacji rodzinnej.
Kto może zostać fundatorem?
Zgodnie z art. 11 ustawy o fundacji rodzinnej:
Fundatorem fundacji rodzinnej może być wyłącznie osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych, która złożyła oświadczenie o ustanowieniu fundacji rodzinnej w akcie założycielskim albo w testamencie.
Oznacza to, że fundator może być wyłącznie osoba fizyczna. Fundacji nie może założyć jakiekolwiek osoba prawna.
Ale chciałabym zwrócić uwagę na jedną rzecz – osoba fizyczna musi mieć pełną zdolność do czynności prawnych (czyli nie może być to osoba niepełnoletnia, częściowo ubezwłasnowolniona).
Ilu może być fundatorów w fundacji rodzinnej?
Możesz się zastanawiać czy fundacja rodzinna może zostać ustanowiona tylko przez jednego fundatora czy też przez większą liczbę osób.
Fundację rodzinną mogą utworzyć dwie lub większa liczba osób. Ale tu ważna uwaga, ponieważ fundacja ustanowiona w testamencie może mieć tylko jednego fundatora.
Jakie są kompetencje fundatora?
Najważniejszą kompetencją fundatora jest ustalenie statutu. Opracowuje się go w formie aktu notarialnego. W statucie należy określić m.in. nazwę oraz siedzibę fundacji rodzinnej, szczegółowy cel fundacji, beneficjenta bądź sposób jego określenia i zakres przysługujących beneficjentowi uprawnień, zasady prowadzenia listy beneficjentów, czas trwania fundacji rodzinnej (jeśli jest oznaczony) czy też wartość funduszu założycielskiego.
To fundator określa kto będzie beneficjentem fundacji rodzinnej, czyli osobą bądź osobami czerpiącymi korzyści z funduszu założycielskiego fundacji. Fundator może swobodnie ustalać, kto będzie znajdować się w gronie beneficjentów, a kto nie. W rezultacie ma pełną dowolność w tej materii.
Fundator wpływa także na zarząd fundacji, ale także na sposób jego funkcjonowania. Decyduje z ilu osób składa się zarząd, jaka jest jego rola, jaki jest jego skład osobowy.
Analogicznie fundator ma prawo ustanowić w fundacji rodzinnej także radę nadzorczą (jeśli mamy ponad 25 beneficjentów to rada nadzorcza jest obowiązkowa). Zadania rady nadzorczej można ukształtować w różny sposób – fundator może wprowadzić obowiązek uzyskania przez zarząd zgody rady nadzorczej na podejmowanie określonych działań.
Warto podkreślić, że fundator w ramach swoich kompetencji może także kierować do poszczególnych organów fundacji swoje uwagi, opinie bądź zalecenia.
Oznacza to, że kompetencje fundatora są bardzo szerokie, ponieważ decyduje on o tym dla kogo fundacja rodzinna będzie „pracować”, kto i w jaki sposób ma nią zarządzać, a także o składzie osobowym poszczególnych organów fundacji.
Jakie są obowiązki fundatora?
Podstawowym obowiązkiem fundatora jest wniesienie środków na pokrycie funduszu założycielskiego.
Wymaganą kwotą jest co najmniej 100.000,00 zł. Pojawia się tu pytanie, czy fundusz założycielski może zostać pokryty wyłącznie przez gotówkę czy w grę wchodzą inne rozwiązania.
Nic nie stoi na przeszkodzie temu, aby fundusz założycielski był wyższy niż 100.000,00 zł.
Na pokrycie funduszu założycielskiego można przeznaczyć prawa rzeczowe, własność np. nieruchomości, wierzytelności, autorskie prawa majątkowe, patenty, znaki towarowe. Mogą to być także prawa udziałowe w spółkach prawa handlowego, dzieła sztuki, kolekcje, środki transportu.
Czyli wachlarz mienia, które może zostać wniesione na pokrycie jest naprawdę szeroki i można go dostosować do indywidualnych potrzeb danej fundacji rodzinnej.
Czy fundator ponosi odpowiedzialność za zobowiązania fundacji?
Warto podkreślić, że fundator nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania fundacji. Oznacza to, że od momentu, w którym fundacja rodzinna nabywa mienie przekazane przez fundatora, to ona ponosi odpowiedzialność za swoje zobowiązania.
Przy czym trzeba zwrócić uwagę na pewną kwestię. Mianowicie, może zdarzyć się tak, że fundator chce utworzyć fundację rodzinną po to, aby uniemożliwić wierzycielom egzekwowanie ich należności. Wówczas pojawiają się wątpliwości co do zgodności takiego postępowania z prawem.
I tu chcę zwrócić Twoją uwagę na to, że taki sposób działania może skutkować przypisaniem odpowiedzialności fundatorowi za zobowiązania fundacji.
Czy fundator może być beneficjentem fundacji rodzinnej?
Tak, beneficjentem fundacji może być fundator. Przepisy prawa wprost zezwalają na taką konstrukcję i jest to rozsądne z kilku względów. Pierwszym z nich jest to, że fundator, aby założyć fundację przekazuje część swojego majątku.
Ustanawiając się beneficjentem fundacji zapewnia sobie środki niezbędne do funkcjonowania. Drugim jest ten wiążący się np. ze zmniejszeniem aktywności zawodowej – skoro fundator mniej pracuje, to stara się zapełnić brakującą część dochodów, tym co zostanie wypracowane przez fundację rodzinną.
Fundator jako członek zarządu fundacji rodzinnej
Dość często słyszę pytanie: chcę założyć fundację rodzinną, ale chcę mieć też kontrolę nad tym, co się w niej dzieje. Czy mogę łączyć rolę fundatora oraz członka zarządu fundacji.
Spieszę wyjaśnić, że przepisy ustawy o fundacji rodzinnej nie zawierają regulacji, która uniemożliwiałaby łączenie tych ról. W praktyce fundator może podjąć decyzję, że dla swojego spokoju, np. w początkowym etapie działania fundacji będzie jej prezesem zarządu bądź członkiem zarządu.
Rola fundatora w fundacji rodzinnej
Podsumowując rolę fundatora w fundacji rodzinnej możesz dostrzec, że tak naprawdę pełni on wszechstronną rolę w założeniu i ukształtowaniu fundacji rodzinnej. To fundator decyduje o wszystkich aspektach działania fundacji, począwszy od beneficjentów po skład zarządu.
Zanim przyszły fundator zacznie zastanawiać się nad założeniem fundacji rodzinnej powinien przemyśleć wiele kwestii. I nie skupiać się tylko na funduszu założycielskim bądź gronie beneficjentów. Rola fundatora w fundacji rodzinnej jest ogromna i właściwe jej wykorzystanie umożliwi fundatorowi założenie fundacji, która będzie zgodna z jego zamierzeniami.
W rezultacie założenie fundacji rodzinnej to dość złożony procesem, który musi być przemyślany w wielu płaszczyznach.
Jeśli potrzebujesz pomocy prawnej, zapraszam Cię do kontaktu.
autorka:
Katarzyna Zalewska
adwokat
***
W sieci istnieje masa informacji na temat tego, że fundacja rodzinna to dobry sposób na to, aby inaczej podejść do kwestii płaconych podatków. Pomijano istotę czyli fundację rodzinną jako narzędzie prawnej sukcesji biznesu. I prześcigano się w pomysłach na to, jak w tym celu wykorzystać fundację rodzinną… [Czytaj dalej…]
