Dopóki żyje przedsiębiorca, jego działalność funkcjonuje. Ale co się dzieje z firmą po śmierci przedsiębiorcy? W tym poradniku znajdziesz odpowiedź na to pytanie, ale także kilka innych istotnych kwestii, które zadawane są po śmierci przedsiębiorcy.
Śmierć przedsiębiorcy a wpis w CEIDG
Przedsiębiorca, który prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą podlega wpisowi w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Jego śmierć skutkuje wykreśleniem wpisu z rejestru. Wynika to wprost z przepisu art. 30 ust. 2 ustawy o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy:
Wykreślenie przedsiębiorcy z CEIDG następuje niezwłocznie po upływie 2 miesięcy od dnia śmierci albo znalezienia zwłok przedsiębiorcy, nie później niż w terminie 7 dni od dnia, w którym, upłynął ten okres, chyba że wpis do CEIDG zawiera informację o powołaniu zarządcy sukcesyjnego przez przedsiębiorcę albo w tym okresie został powołany zarządca sukcesyjny. W przypadku ustanowienia zarządu sukcesyjnego wpis przedsiębiorcy jest nadal publikowany z dodaniem oznaczenia w spadku.
Wiesz już co się dzieje z wpisem w CEIDG. Ale co się dzieje z samą firmą?
Co się dzieje z firmą po śmierci przedsiębiorcy?
Trzeba pamiętać, że wszystko to, co było wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę wchodzi w skład przedsiębiorstwa w spadku.
To rodzi kolejne pytanie.
Kto jest właścicielem przedsiębiorstwa w spadku?
Istnieją 3 kategorie osób, które mogą być właścicielami przedsiębiorstwa w spadku:
- osoba, która wedle prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia albo europejskim poświadczeniem spadkowym, nabyła składniki niematerialne i materialne, na podstawie powołania do spadku z ustawy albo testamentu albo nabyła przedsiębiorstwo albo udział w przedsiębiorstwie na podstawie zapisu windykacyjnego;
- małżonek przedsiębiorcy, gdy przedsiębiorstwo stanowiło w całości mienie przedsiębiorcy i jego małżonka, któremu przysługuje udział w przedsiębiorstwie w spadku;
- osoba, która nabyła przedsiębiorstwo w spadku albo udział w przedsiębiorstwie w spadku bezpośrednio od osoby, o których mowa w pkt 1 i 2, w tym osoba prawna albo jednostka organizacyjna, do której wniesiono przedsiębiorstwo tytułem wkładu – w przypadku gdy po śmierci przedsiębiorcy nastąpiło zbycie tego przedsiębiorstwa albo udziału w tym przedsiębiorstwie.
Jaka jest sytuacja spadkobierców po śmierci przedsiębiorcy?
Spadkobiercy przedsiębiorcy muszą podjąć decyzję o tym co stanie się dalej z firmą. Ale wcześniej muszą skonfrontować się z kwestią zarządu sukcesyjnego. Czy przedsiębiorca ustanowił go wcześniej – przed swoją śmiercią czy też nie?
Jeśli przedsiębiorca był zapobiegliwy, to ustanowił za życia zarządcę sukcesyjnego – więc ten etap jest już gotowy.
Jeżeli nie, spadkobiercy mogą powołać zarządcę sukcesyjnego.
Co się dzieje z umowami, pracownikami zmarłego przedsiębiorcy?
Wraz z chwilą ustanowienia zarządu sukcesyjnego umowy, które były wcześniej zawarte są kontynuowane.
Inaczej przedstawia się sytuacja w przypadku umów o pracę. Umowy o pracę zawarte z pracownikami wygasają w chwili śmierci przedsiębiorcy.
W trakcie trwania zarządu sukcesyjnego, to zarządca sukcesyjny wykonuje prawa i obowiązki pracodawcy. Ten stan trwa do momentu wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego.
Oznacza to, że zarząd sukcesyjny jest ukierunkowany na to, aby zamknąć działalność gospodarczą niż ją dalej prowadzić. Tutaj powstaje istotna wątpliwość – czy o to właśnie ma chodzić? Sądzę, że powinno chodzić o przeprowadzenie firmy przez trudny czas i przygotowanie następcy, który chciałby tą działalność nadal prowadzić.
Co się dzieje po śmierci wspólnika spółki z o.o.?
Skutki śmierci wspólnika spółki z o.o. są inne. I zależą od okoliczności i roli wspólnika w spółce z o.o.
Wezmę na warsztat pierwszy scenariusz. W nim wspólnik spółki z o.o. nie pełni żadnej innej funkcji w spółce. Po śmierci wspólnika, spółka nie ulega rozwiązaniu. Zmarłego wspólnika w charakterze udziałowca zastępują jego spadkobiercy.
Drugi scenariusz zakłada pewną zmianę. Dotyczy ona sytuacji, gdy wspólnik pełni w spółki również funkcję członka zarządu. Oczywiste jest to, że mandat takiego członka zarządu wygasa wraz ze śmiercią. Jeśli zarząd jest wieloosobowy, wówczas spółka może działać, ale musi doprowadzić do uzupełnienia składu zarządu. Gdy zarząd składał się tylko z jednej osoby wspólnicy muszą jak najszybciej zwołać zgromadzenie, aby wybrać nowy zarząd.
Ale spółka nie upada, ani nie ulega rozwiązaniu, jeśli nie wskazano tego w treści umowy.
Co się dzieje z firmą po śmierci przedsiębiorcy? Różnice między jednoosobową działalnością gospodarczą a spółką z o.o.
Śmierć przedsiębiorcy wywołuje całkowicie odmienne skutki w odniesieniu do jednoosobowej działalność gospodarczej oraz spółki z o.o.
Gdy umiera przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą, kończy się jego firma. Umowy z pracownikami wygasają, a zarządca sukcesyjny w istocie skupia się na wygaszeniu działalności, jeśli spadkobiercy nie są zainteresowani jej kontynuacją.
Natomiast śmierć przedsiębiorcy – wspólnika spółki nie skutkuje zakończeniem działalności spółki. W jego miejsce wchodzą spadkobiercy, a spółka działa dalej. Dochodzi do zmian osobowych w gronie wspólników i ewentualnie w składzie zarządu.
Pewnie dostrzegasz już przyczyny, ze względu na które prowadzenie spółki z o.o. jest korzystne nie tylko dla Ciebie, ale także Twojej rodziny.
Jak przygotować firmę na śmierć właściciela?
Po dotarciu do tego miejsca możesz się zastanowić, jak masz przygotować firmę na swoją śmierć, jeśli prowadzisz jednoosobową działalność gospodarczą? Oczywiście życzę Ci jak najdłuższego życia, ale pisze ono zaskakujące scenariusze i każe przygotować się na różne sytuacje.
Pierwszym krokiem jest zebranie podstawowych danych, w oparciu o które Twoi bliscy będą wiedzieć, kto prowadzi Twoją księgowość, w jakich bankach prowadzisz rachunki itp. Muszą wiedzieć, na czym właściwie polega Twoja działalność.
Po drugie, wybierz zarządcę sukcesyjnego i zadbaj o jego wpisanie do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Dzięki temu unikniesz paraliżu firmy. Zarządca sukcesyjny powinien znać Twoją działalność.
Trzecim krokiem jest to, aby ustalić z najbliższymi czy i kto miałby kontynuować prowadzenie Twojej działalności. W rezultacie uzyskach wiedzę na temat tego, jak zarządca ma postępować z firmą. Czy skupić się na sprzedaży składników firmy czy dołożyć starań, aby przekazać potrzebną wiedzę osobie, która ma dalej prowadzić biznes?
Po czwarte, przygotuj listę poszczególnych kroków prawnych, które rodzina ma podjąć, czyli wszcząć i przeprowadzić postępowanie spadkowe, dopełnić formalności.
Piątym i najważniejszym krokiem jest rozmowa na ten temat ze swoimi najbliższymi. To trudna kwestia, ale doświadczenie pokazuje, że lepiej to zrobić, a nie zostawić bliskich bez takiej rozmowy.
Co się dzieje z firmą po śmierci przedsiębiorcy?
Po śmierci przedsiębiorcy z jego firmą stanie się dokładnie to, co sam przedsiębiorca przygotował i zaplanował. Jeśli zadbał o to, aby został powołany zarządca sukcesyjny znający firmę to będzie ona działać, aż do momentu jej przejścia w ręce następcy. Dlatego oprócz zarządcy, kluczowe jest także posiadanie osoby, która chce i będzie potrafiła prowadzić Twoją firmę.
To TY PRZEDSIĘBIORCO trzymasz w rękach klucze do tego, co stanie się z firmą, gdy Cię zabraknie! Zastanów się i podejmij odpowiednie kroki, a jeśli chcesz porozmawiać na ten temat, jestem do Twojej dyspozycji.
Autorka: adwokat Katarzyna Zalewska
Zdjęcie pochodzi z: unsplash.com
***
We wcześniejszych artykułach przedstawiłam Ci istotę prawnej sukcesji biznesu oraz okoliczności, które uzasadniają jej przeprowadzenie. Natomiast dziś chciałabym ci opowiedzieć o tym jak negatywne skutki braku prawnej sukcesji biznesu mogą go storpedować. Akurat w tym przypadku brak podjęcia konkretnych działań będzie mieć bardzo negatywne konsekwencje. Ten artykuł możesz potraktować jako przestrogę przed brakiem podjęcia konkretnych działań [Czytaj dalej]
