Prowadzisz swój biznes przez dłuższy czas i przychodzi ten moment, aby pomyśleć o sukcesji prawnej biznesu. Zastanawiasz się, jakie są sposoby prawnej sukcesji biznesu, na czym polegają i jakie wady czy zalety im towarzyszą. O tym w dzisiejszym artykule.
Sposoby sukcesji prawnej biznesu
Do napisania tego artykułu zainspirowała mnie jedna z ostatnich rozmów przeprowadzonych z przedsiębiorcą. Po wielu latach biznesowego działania przyszedł czas na odpoczynek, a z nim jednocześnie pytanie, co zrobić z prowadzoną przez wiele lat działalnością gospodarczą. Najprostszym rozwiązaniem byłaby sprzedaż – o ile znalazłby się nabywca. Ale ilość pracy poświęconej na dotarcie do tego etapu powodował, że to rozwiązanie nie było rozpatrywane jako pierwsze.
Podczas rozmowy padło pytanie jakie są sposoby sukcesji prawnej biznesu, jak się do tego przygotować, na czym one polegają. Żeby wybrać odpowiedni dla siebie sposób sukcesji trzeba wiedzieć, jakie rozwiązania mamy do wyboru. Mając do dyspozycji te rozwiązania, można znaleźć optymalne dla siebie.
Sprzedaż prowadzonej działalności gospodarczej
Ten sposób „sukcesji” może być dla Ciebie zaskakujący, ponieważ sukcesja kojarzy się z przekazaniem biznesu w ręce następców.
Natomiast sprzedaż należy również rozpatrywać w kontekście sukcesji prawnej biznesu, np. wtedy, kiedy nie ma komu przekazać pokoleniowej pałeczki albo założyciel chce całkowicie odciąć się od prowadzonej wiele lat działalności.
Na czym polega istotna sprzedaży prowadzonej działalności?
Sprzedaż prowadzonej działalności gospodarczej polega na jej zbyciu na rzecz innego podmiotu.
O ile w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, prostej spółki akcyjnej czy spółki akcyjnej, transakcja opiera się na określeniu wartości udziałów bądź akcji i porozumieniu się zainteresowanych stron co do warunków umowy, o tyle w innych rodzajach działalności sprawa może być bardziej skomplikowana.
Odnosząc się do jednoosobowej działalności gospodarczej nie można jej tak po prostu sprzedać. W takiej sytuacji możliwe jest dokonanie zbycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa.
Na przedsiębiorstwo składa się jego majątek w postaci maszyn, wyposażenia, materiałów itp.
Zbycie to może nastąpić poprzez sprzedaż poszczególnych składników majątku, pewnych elementów działalności.
Można także dokonać przekształcenia w spółkę z o.o. co znacznie ułatwia możliwość zarządzania bądź sukcesji.
W zakresie spółki osobowej nie ma udziałów ani akcji, ponieważ jest mowa o ogóle praw i obowiązków wspólnika. Wówczas – o ile umowa spółki osobowej na to pozwala – zawierana jest umowa pomiędzy dotychczasowym a nowym wspólnikiem.
Zalety sprzedaży prowadzonej działalności
Niewątpliwą zaletą tego sposobu sukcesji jest otrzymanie określonej kwoty oraz zakończenie aktywności gospodarczej. Po prostu prowadzenie działalności gospodarczej nie będzie już Twoim problemem.
Ten sposób „sukcesji prawnej biznesu” będzie odpowiedni dla osób, które nie chcą dalej uczestniczyć aktywnie w życiu gospodarczym, nie mają następców, czy też nie chcą angażować się w poszukiwanie innego zarządzającego. Umożliwia zamknięcie tego rozdziału aktywności zawodowej.
Wady sprzedaży prowadzonej działalności
Skoro sprzedaż prowadzonej działalności jest dobrym rozwiązaniem, to czy może mieć jakieś wady? Owszem i też trzeba je wziąć pod uwagę.
Przede wszystkim sprzedaż działalności biznesowej oznacza ryzyko jej zamknięcia. Nabywca może Cię zapewniać co do chęci kontynuacji biznesu, ale rzeczywistość może okazać się inna.
Dodatkowo, może okazać się, że nabycie Twojej działalności było motywowane chęcią przejęcia rozwiązań technicznych, maszyn, bazy klientów.
Dla części osób może być to wada sukcesji, która przekreśla ten sposób postępowania.
Przekazanie biznesu w ręce rodziny
Drugim sposobem na sukcesję prawną biznesu jest przekazanie go rodzinie.
Dzięki temu zgromadzony w wyniku wielu lat pracy majątek nie zniknie, ale będzie służyć kolejnym pokoleniom.
W jaki sposób przekazać biznes członkom rodziny?
Ten sposób prawnej sukcesji biznesu powinien być poprzedzony wyczerpującymi rozmowami ze swoją rodziną. Dlaczego?
Dlatego, że w wielu przypadkach dzieci nie chcą przejąć biznesu założonego i prowadzonego przez rodziców, bo łączą je z brakiem czasu, możliwości, uwagi.
Jeśli nikt z Twojej bliskiej rodziny nie chce zostać sukcesorem, może warto poszukać w gronie dalszej rodziny.
Na początek rozsądnie jest zaznajomić następcę z charakterem biznesu, zasadami jego działania. Jeżeli zapał Twojego sukcesora nie osłabnie, to oznacza, że wybór był dobry.
Jak to ugryźć w poszczególnych formach działalności gospodarczej?
Sprawa jest dość skomplikowana w przypadku jednoosobowej działalności gospodarczej, gdyż jej po prostu nie da się przekazać. Więc jak postąpić w takiej sytuacji? Następca powinien założyć np. własną działalność gospodarczą. Następnie można dokonać darowizny zorganizowanej części przedsiębiorstwa.
W przypadku spółek osobowych w ramach darowizny przekazuje się ogół praw i obowiązków na rzecz obdarowanego, o ile umowa spółki na to pozwala. W zakresie spółek kapitałowych również można dokonać darowizny i w taki sposób dokonać sukcesji.
Zalety przekazania biznesu rodzinie
Jak wspomniałam na początku, najważniejszą zaletą jest pozostawienie wypracowanego dotychczas majątku w rękach rodziny. Dzięki temu Twoim następcy będą dysponować podstawą, w oparciu o którą będą mogli rozwijać swoją działalność.
Z szerszej perspektywy, taki sposób sukcesji pozwala wzmacniać rodzinną gospodarkę, budować pozycję krajowych przedsiębiorców.
Wady przekazania biznesu rodzinie
Sukcesja biznesu w ramach rodziny może być problematyczna z kilku względów.
Pierwszym problemem jest to, że przekazanie biznesu jednemu z członków rodziny może wywoływać konflikty. Zwłaszcza jeśli nie „przegadano” tego tematu w gronie rodziny i nie pozwolono zabrać głosu wszystkim zainteresowanym.
Drugim problemem jest chęć kontroli nad tym co dzieje się w działalności po tym, jak zostaną przekazane stery następcy.
Natomiast trzecim istotnym problemem jest kwestionowanie podejmowanych decyzji. Nic tak nie burzy prób przejęcia działalności, jak podważanie kompetencji.
Te trzy istotne kwestie mogą skutecznie utrudnić przekazanie działalności.
Przeczytaj także:
- Czym jest sukcesja prawna biznesu?
- Kiedy zastanowić się nad sukcesją prawną biznesu?
- Negatywne skutki braku prawnej sukcesji biznesu
Przekazanie zarządzania działalnością profesjonalnemu zarządzającemu
Następnym sposobem sukcesji prawnej biznesu jest przekazanie zarządzania działalnością profesjonalnemu menedżerowi.
Wówczas założyciel zachowuje kontrolę nad założonym biznesem, ale prowadzenie i kontrolę oddaje w ręce innej osoby.
Jak przebiega realizacja tego sposobu sukcesji prawnej biznesu?
Istota przekazania zarządzania działalnością
Przekazanie zarządzania profesjonalnemu zarządzającemu polega na tym, że nadal pozostajesz właścicielem/wspólnikiem/udziałowcem/akcjonariuszem, natomiast nie zajmujesz się codzienną pracą w założonym biznesie.
Twoją rolą jest czerpanie korzyści z pracy innych osób, bez angażowania swojego czasu oraz energii.
Możesz się spytać jak zrealizować tą ciekawą wizję?
Najbardziej istotną kwestią jest wybór zarządzającego. Musi być to osoba, której będzie zależeć na Twoim biznesie i rzeczywiście będzie starać się nim dobrze zarządzać.
Można zastanowić się, który z dotychczasowych współpracowników ma cechy dobrego zarządzającego. Ale tu ważna uwaga – wewnętrzny proces rekrutacji Twojego następcy musi być przejrzysty, oparty na jasnych zasadach. Cała załoga musi wiedzieć, że taki proces się odbywa, jakie kryteria będą brane pod uwagę, a także dlaczego została wybrana ta, a nie inna osoba. Piszę o tym, bo brak któregoś z tych elementów może rozbić zgrany i świetny zespół.
Czy lepszym rozwiązaniem będzie rekrutacja kogoś z zewnątrz?
Ta metoda może zapobiec potencjalnym konfliktom w ramach zespołu. Niemniej jednak pozyskany z zewnątrz menedżer powinien umieć zintegrować się z zespołem. Jeżeli zespół nie jest w stanie porozumieć się z nowym zarządzającym lub vice versa, trzeba szukać rozwiązania tego problemu. Nie można dopuścić do tego, żeby biznes przestał działać.
Zalety przekazania zarządzania działalnością
Istotną zaletą tego rozwiązania jest to, że nadal zachowujesz stworzony przez siebie biznes, ale jednocześnie czerpiesz z niego korzyści.
Nie pracujesz, nie zarządzasz, nie gasisz pożarów.
Myślę, że jest to dobre rozwiązanie, w sytuacji w której przedsiębiorca chce zwolnić tempo, zająć się inną działalnością, a jednocześnie nie tracić stworzonego i dobrze funkcjonującego biznesu.
Oprócz zalet są też wady i o nich poniżej.
Wady przekazania zarządzania działalnością
Do wad tej metody sukcesji należy konieczność początkowej weryfikacji wybranej osoby, czuwanie nad tym, aby znalazła nić porozumienia z zespołem.
Wprowadzenie nowej osoby zajmuje również trochę czasu, więc odpoczynek od obowiązków może odwlec się w czasie.
Ponadto – w sytuacji, w której wybrana osoba zrezygnuje bądź okaże się nieodpowiednia, wówczas pojawi się konieczność powrotu do aktywności biznesowej i ponownego przeprowadzenia całego procesu.
Utworzenie fundacji rodzinnej
Kolejnym sposobem na sukcesję prawną biznesu jest utworzenie fundacji rodzinnej i przeniesienie do niej prowadzonego biznesu.
Tu możesz mi zwrócić słuszną uwagę – co mi da utworzenie fundacji rodzinnej, jeśli dalej będę osobiście zajmować się biznesem?
Istota sukcesji prawnej biznesu opierającej się o utworzenie fundacji rodzinnej
Utworzenie fundacji rodzinnej to pierwszy krok na drodze do sukcesji prawnej biznesu. Pozwoli Ci zachować kontrolę nad założoną działalnością, czerpanie z niej korzyści.
W tym sposobie chodzi mi o „wyciągnięcie” korzyści z:
- przekazania działalności do fundacji rodzinnej (jeśli jest to możliwe ze względu na formę);
- zaangażowanie zewnętrznego zarządzającego działalnością;
- zachowanie wypracowanego dotychczas majątku związanego z biznesem.
Jest to złożony sposób sukcesji prawnej biznesu, ale pozwala Ci połączyć różne rozwiązania, aby osiągnąć możliwie największe korzyści z tej metody.
Zalety sukcesji opartej na fundacji rodzinnej
Dostrzegam w tym rozwiązaniu następujące zalety.
Pierwszą z nich jest to, że stworzony biznes nadal przynosi Ci korzyści, czyli mówiąc wprost pieniądze.
Drugą jest zachowanie kontroli nad działalnością gospodarczą. Znam wiele przypadków, w których mimo zapewniania założyciela o tym, że biznes będzie prowadzony dochodziło do jego likwidacji.
Trzecią jest to, że możesz oddzielić się od swojego biznesu i poświęcić czas na to, co rzeczywiście jest dla Ciebie ważne.
Wady sukcesji opartej na fundacji rodzinnej
Wadą tego sposobu sukcesji jest jej złożoność oraz czas. Wynika to z faktu, że poszukiwania odpowiedniego zarządzającego oraz wprowadzenie go do struktury firmy będzie czasochłonne.
Czasu będzie wymagać również przygotowanie i założenie fundacji rodzinnej. Chodzi tu o przygotowanie struktury fundacji, a także przejście przez całą procedurę.
Wadą może być również to, że być może pojawi się konieczność zmiany osoby zarządzającej biznesem.
Niemniej jednak nie powinno Cię to przestraszyć czy zniechęcić, ponieważ tak jak wspomniałam jest to dobry sposób na maksymalizację korzyści wynikających z sukcesji prawnej biznesu.
Sposoby sukcesji prawnej biznesu – pytania i odpowiedzi
1. Czy dobrym pomysłem będzie umożliwienie zarządzającemu zostanie wspólnikiem?
Domyślam się o co chodzi w tym pytaniu. Założenie jest takie, że uczynienie z zarządzającego wspólnika wzmocni jego motywację itp.
Mam wątpliwości co do tego pomysłu. Moim zdaniem taki ruch jest zasadny po upływie jakiegoś czasy, gdy będzie można ocenić zaangażowanie zarządzającego. Taki krok na początku współpracy nie jest przemyślanym rozwiązaniem.
2. Co zrobić w sytuacji, gdy kilku członków mojej rodziny chce wziąć udział w sukcesji?
W takiej sytuacji warto zastanowić się nad tym, jak połączyć ich mocne strony, tak aby współpraca przyniosła oczekiwane efekty.
Wbrew pozorom, łączący rodzinę wspólny cel może być dobrym motywatorem do efektywnego działania.
3. Czy po sprzedaży biznesu mogę pozyskane z tego środki przeznaczyć na założenie fundacji rodzinnej?
Tak, nie ma z tym żadnego problemu.
Pamiętaj o tym, że fundusz założycielski fundacji rodzinnej wynosi minimum 100.000,00 zł.
Sposoby sukcesji prawnej biznesu – podsumowanie
Z tego artykułu wiesz już, że istnieją różne sposoby sukcesji prawnej biznesu. Możesz dopasować konkretną metodę do własnych potrzeb oraz możliwości.
Część z nich można połączyć, aby przyniosły jak najlepsze korzyści i nie sprawiały Ci problemów.
Jeśli chcesz porozmawiać o sposobach sukcesji prawnej biznesu, zapraszam Cię do kontaktu, aby wyjaśnić wątpliwości.
Autorka: adwokat Katarzyna Zalewska
Zdjęcie pochodzi z: https://www.pexels.com/pl-pl/
***
Czym jest sukcesja prawna biznesu?
Czym jest sukcesja prawna biznesu? Dlaczego jest tak ważna? Z jakich względów warto pomyśleć o zarządzie sukcesyjnym? I w jaki sposób wykorzystać ją do przekazania dobrze funkcjonującego przedsiębiorstwa kolejnemu pokoleniu? O tym w dzisiejszym artykule [Czytaj dalej]
***
Sukcesja – jak bezpiecznie przekazać firmę
Sukcesja – jak bezpiecznie przekazać firmę? To pytanie zadaje sobie wielu przedsiębiorców, wspólników, udziałowców czy akcjonariuszy. W Polsce mamy do czynienia z pierwszym pokoleniem przedsiębiorców, którzy stworzyli od podstaw swoje biznesy i poszukują następców.
Wbrew pozorom nie zawsze możliwe jest przekazanie sterów w biznesie dzieciom czy innym bliskim osobom. Trudno jest także zlikwidować biznes, którego rozwojowi poświęciło się tak wiele lat, pracy oraz poświęcenia. Odpowiedzią na te wątpliwości jest sukcesja prawna biznesu [Czytaj dalej]
