W jednym z wcześniejszych artykułów przedstawiłam Ci czym jest zarząd w fundacji rodzinnej. To kluczowy organ dla sprawnego funkcjonowania fundacji rodzinnej, ale nie jedyny. Równie istotną rolę pełni rada nadzorcza w fundacji rodzinnej. I to jej poświęcę dzisiejszy artykuł.
Jakie są podstawy działania rady nadzorczej w fundacji rodzinnej?
Podstawy działania rady nadzorczej w fundacji rodzinnej wskazuje przepis art 64 ustawy o fundacji rodzinnej:
1. Fundator w statucie może ustanowić radę nadzorczą.
2. Jeżeli liczba beneficjentów przekracza dwadzieścia pięć osób, ustanowienie rady nadzorczej jest obowiązkowe.
Z przywołanego przeze mnie przepisu wynika, że decydujący głos w sprawie powołania rady nadzorczej ma fundator. Ale musi mieć on na uwadze ustawowe regulacje, które wskazują, że 25 beneficjentów wymusza powołanie rady na fundatorze. Czyli mamy do czynienia z pewną ograniczoną dowolnością w kształtowaniu struktury organów w fundacji rodzinnej.
Z ilu osób składa się rada nadzorcza w fundacji rodzinnej?
O ile przepisy ustawy częściowo wymuszają na fundatorze konieczność powołania rady nadzorczej, o tyle liczebność rady nadzorczej jest pozostawiona wyłącznej woli fundatora.
Fundator może zdecydować o tym, że rada nadzorcza może składać się z jednej lub większej liczby osób. Tą kwestię określa statut fundacji rodzinnej.
Warto zaznaczyć, że fundator nie musi wskazywać ściśle określonej liczby członków rady nadzorczej. Może wskazać minimalną oraz maksymalną liczbę osób wchodzących w skład rady. Moim zdaniem jest to najrozsądniejsze rozwiązanie, ponieważ nie ogranicza fundatora i daje mu pole manewru do ewentualnych zmian w tym zakresie.
Przeczytaj także:
- Zarząd fundacji rodzinnej
- Statut fundacji rodzinnej
- Rola fundatora w fundacji rodzinnej
- Czym jest wkład do fundacji rodzinnej?
Kto nie może być członkiem rady nadzorczej w fundacji rodzinnej?
Do kandydata na członka rady nadzorczej stosuje się analogiczne wymagania jak do kandydata na członka zarządu. Musi to być osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych. Nie może być to osoba karana.
Ale jest tu jedna dość istotna kwestia. Mianowicie, ustawa jednoznacznie wyklucza możliwość jednoczesnego zajmowania stanowiska członka zarządu fundacji rodzinnej i członka rady nadzorczej. Tych funkcji nie można ze sobą łączyć.
Natomiast nie ma przeszkód, aby po zakończonej kadencji członek zarządu zajął miejsce w składzie rady nadzorczej.
W jaki sposób powołuje się członka rady nadzorczej w fundacji rodzinnej?
Rozpoczynając udzielenie odpowiedzi na to pytanie należy wskazać, że uprawnienie do powołania rady nadzorczej przysługuje fundatorowi.
Pokazuje to, jak duży wpływ na działanie fundacji rodzinnej posiada osoba, która doprowadziła do jej powstania.
Ale pojawia się pytanie, kto jest uprawniony do powołania rady nadzorczej, w sytuacji, w której fundator nie może powołać członków rady?
Wówczas podmiotem uprawnionym do powołania członków rady nadzorczej jest zgromadzenie beneficjentów.
Czy istnieje inny sposób powołania rady nadzorczej w fundacji rodzinnej?
Tak, ale jest to możliwe w określonym przypadku.
Jeśli fundator powołuje fundację rodzinną w testamencie, wówczas wskazuje w nim osobę bądź osoby, które mają objąć funkcję członka rady nadzorczej.
Jak odwołać członka rady nadzorczej fundacji rodzinnej?
Skoro jest już jasne, kto i w jakich sytuacjach może powołać członka rady nadzorczej fundacji rodzinnej, czas na dowiedzenie się, jak taką osobę odwołać.
Przede wszystkim trzeba podkreślić, że członek rady nadzorczej może sam zrezygnować z pełnienia tej funkcji.
Oprócz tego mandat członka rady nadzorczej wygaśnie na skutek jego śmierci oraz upływu kadencji, na którą został powołany.
Ale – członek rady nadzorczej może zostać również odwołany. Może to nastąpić, gdy zostały spełnione warunki wymienione w statucie fundacji.
Fundator może uznać, że dana osoba nie jest już przydatna do pełnienia tej funkcji. Do takich wniosków może dojść również zgromadzenie beneficjentów. To do tych podmiotów należy decyzja o kształtowaniu składu osobowego fundacji rodzinnej.
Jaki jest zakres uprawnień rady nadzorczej w fundacji rodzinnej?
Istotą funkcjonowania rady nadzorczej w fundacji rodzinnej jest nadzór nad zarządem w kontekście przestrzegania prawa oraz postanowień zawartych w statucie.
Natomiast statut fundacji rodzinnej może przewidywać jeszcze inne możliwości działania rady nadzorczej.
Rada czuwa nad tym, aby zarząd postępował zgodnie z zasadami prawa oraz ze sporządzonym statutem.
Fundator może także wskazać, że zarząd w odniesieniu do poszczególnych czynności musi uzyskać zgodę rady nadzorczej.
Dzięki temu wzmacnia swoją pozycję w fundacji oraz zwiększa uprawnienia kontrolne.
Ponadto rada nadzorcza ocenia czy zarząd fundacji postępuje w sposób zgodny z celem fundacji rodzinnej.
Warto pamiętać, że decyzja o powołaniu rady nadzorczej w fundacji rodzinnej oznacza, że nie można odebrać jej kompetencji kontrolnych i przekazać innym organom.
Poza tym członkowie rady nadzorczej mają prawo domagać się od zarządu informacji, dokumentów, sprawozdań oraz wyjaśnień w terminie nie dłuższym niż dwa tygodnie od dnia wystąpienia z takim żądaniem. Z tym wiąże się kwestia zakazu ograniczenia dostępu do tych informacji członkom rady.
W rezultacie należy dojść do wniosku, że rada nadzorcza ma za zadanie „patrzeć na ręce” zarządowi. Weryfikować czy podejmowane działania są zgodne z celem fundacji rodzinnej oraz reagować, gdy dostrzeże jakiekolwiek wątpliwości.
Rada nadzorcza w fundacji rodzinnej – podsumowanie
Funkcjonowanie rady nadzorczej w fundacji rodzinnej co do zasady jest uzależnione od woli fundatora – oczywiście z ustawowym wyjątkiem.
Celem rady nadzorczej jest weryfikowanie oraz nadzorowanie działalności zarządu.
Rada nadzorcza w fundacji rodzinnej niejako odciąża np. zgromadzenie beneficjentów od obowiązków związanych z weryfikowaniem czynności zarządu.
Oprócz tego może pełnić inne zadania jakie zostały jej wyznaczone przez fundatora w statucie.
W przeważającej liczbie przypadków to fundator będzie decydować o tym, czy wprowadzić w struktury fundacji rodzinnej radę nadzorczą.
Rada nadzorcza w fundacji rodzinnej – pytania i odpowiedzi
1. Ile czasu trwa kadencja rady nadzorczej w fundacji rodzinnej?
Kadencja rady nadzorczej trwa 5 lat.
Ale fundator może w statucie fundacji przewidzieć w tym względzie inne rozwiązanie.
2. Czy członkowi rady nadzorczej przysługuje wynagrodzenie?
W tym zakresie decydujące znaczenie ma wola fundatora.
Może on w statucie fundacji rodzinnej przewidzieć wynagrodzenie za pełnienie funkcji członka rady nadzorczej.
Ale może postanowić, że takiego wynagrodzenia nie przyzna osobom powołanym w skład rady.
3. Czy funkcję członka rady nadzorczej można pełnić więcej niż jedną kadencję?
Oczywiście, że tak. Przepisy ustawy o fundacji rodzinnej nie zabraniają pełnienia tej funkcji przez kolejną kadencję.
Jest to istotne, ponieważ fundator w takim organie chce korzystać z pomocy osób mających doświadczenie, do których ma zaufanie. Natomiast rotacja w tym organie może nie służyć sprawnemu działaniu rady.
Jeśli chcesz ukształtować radę nadzorczą w swojej fundacji rodzinnej bądź skonsultować pomysł na jej działanie, zapraszam Cię do kontaktu.
Autorka: adwokat Katarzyna Zalewska
Zdjęcie pochodzi z: unsplash.com
***
Supervisory Board in a Family Foundation
A supervisory board oversees the management board and ensures that a family foundation operates in compliance with the law, its statutes, and its purpose. It is optional unless the foundation has more than 25 beneficiaries, in which case it is mandatory.
The founder usually appoints and removes supervisory board members and determines the board’s structure in the statutes. Members cannot serve on both the management board and the supervisory board at the same time.
The supervisory board may also be granted additional powers, such as approving specific management decisions, making it an important mechanism for ensuring effective governance and accountability.
***
Fundacja rodzinna jest opisywana jako instytucja ochrony majątku rodzinnego i sposób na dysponowanie majątkiem zgromadzonym przez lata. Ale do powstania fundacji rodzinnej potrzebny jest wkład, czyli coś czym fundacja mogłaby zarządzać. W tym artykule odpowiem na pytanie czym jest wkład do fundacji rodzinnej? [Czytaj dalej]
***
Fundacja rodzinna – narzędzie sukcesji i ochrony majątku. Ale czy wszyscy właśnie tak rozumieją fundację rodzinną? Wokół fundacji rodzinnej funkcjonuje wiele mitów i uproszczeń. Jedni postrzegają ją jako narzędzie do obniżenia wysokości podatków. Jeszcze inni traktują ją jako wehikuł do zachowania w czasie wartości wypracowanego dotychczas majątku [Czytaj dalej]
