Z poprzednich artykułów wiesz dla kogo jest fundacja rodzinna, co musi zawierać statut fundacji rodzinnej oraz jaką rolę pełni fundator. Natomiast fundacja rodzinna potrzebuje organu, który będzie nią zarządzał i dbał o bieżące interesy beneficjentów fundacji. Temu właśnie służy zarząd fundacji rodzinnej. W tym artykule omówię szczegółowo tematykę zarządu fundacji rodzinnej.
Jaką rolę pełni zarząd fundacji rodzinnej?
Zarząd fundacji rodzinnej jest jednym z trzech obok rady nadzorczej i zgromadzenia beneficjentów – organ fundacji rodzinnej.
Pełni on rolę organu wykonawczego w ramach fundacji rodzinnej. Ustawa o fundacji rodzinnej uniemożliwia przeniesienie zadań i obowiązków zarządu na inny organ.
W kontekście zarządu fundacji rodzinnej można go porównać do zarządu spółki kapitałowej określonego w kodeksie spółek handlowych.
Skoro wiesz już, że rola zarządu fundacji rodzinnej polega na bieżącym kierowaniu fundacją rodzinną, kolej na odpowiedzenie sobie na następne pytanie, czyli…
Kto może zostać członkiem zarządu fundacji rodzinnej?
Żeby odpowiedzieć na to pytanie trzeba odnieść się do przepisu art. 57 ustawy o fundacji rodzinnej:
1. Do pełnienia funkcji członka zarządu może być powołana osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych.
2. Członkiem zarządu nie może być osoba, która została skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwa określone w art. 228 – 231 oraz w przepisach rozdziałów XXXIII – XXXVIII ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny.
3. Zakaz, o którym mowa w ust. 2, ustaje z upływem piątego roku od dnia uprawomocnienia się wyroku skazującego, chyba że wcześniej nastąpiło zatarcie skazania.
4. W terminie trzech miesięcy od dnia uprawomocnienia się wyroku, o którym mowa w ust. 2, skazany może złożyć wniosek do sądu, który wydał wyrok, o zwolnienie go z zakazu pełnienia funkcji w fundacji rodzinnej lub o skrócenie okresu obowiązywania tego zakazu. Nie dotyczy to przestępstw popełnionych umyślnie. Sąd rozstrzyga o wniosku, wydając postanowienie.
Wbrew pozorom treści tego przepisu nie można interpretować zero – jedynkowo z następujących względów.
Po pierwsze zawiera on przesłanki pozytywne, które trzeba spełniać, aby móc zostać członkiem zarządu, tj. być osobą fizyczną posiadającą pełną zdolność do czynności prawnych.
Po drugie, wskazuje na przesłankę negatywną, czyli prawomocne skazanie za określone rodzaje przestępstw.
O jakie przestępstwa chodzi? Są to:
- przyjmowanie korzyści majątkowej w związku z pełnioną funkcją publiczną;
- udzielanie albo obiecanie korzyści majątkowej lub osobistej osobie pełniącej funkcję publiczną w związku z pełnieniem tej funkcji;
- płatną protekcję czynną oraz bierną;
- przestępstwa przeciwko ochronie informacji;
- przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów;
- przeciwko mieniu;
- przeciw obrotowi gospodarczemu i interesom majątkowym w obrocie cywilnoprawnym;
- przestępstwa przeciwko obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi.
Natomiast ten przepis daje pewną furtkę osobom, które w przeszłości miały konflikt z prawem. Ale jednocześnie stawia pewne warunki. Polegają ona na tym, że dopiero po 5 latach od dnia uprawomocnienia się wyroku skazującego bądź zatarcia skazania.
Oczywiście osoba, która chce objąć stanowisko członka zarządu może wystąpić do sądu o skrócenie tego zakazu.
Pamiętaj przy tym, że są to minimalne wymogi ustawowe. Fundator może zawrzeć w statucie dodatkowe wymagania, dotyczące np. doświadczenia, wykształcenia itp. Założyciel może swobodnie decydować o cechach, które powinien mieć członek zarządu.
Kto powołuje zarząd fundacji rodzinnej?
Tu trzeba rozróżnić pewne przypadki.
Pierwszym z nich jest ten, kiedy fundator nie wprowadził odmiennych postanowień do statutu, wówczas członków zarządu powołuje właśnie fundator.
Drugim przypadkiem jest śmierć fundatora. Gdy umiera fundator, a w fundacji została powołana rada nadzorcza, wówczas to rada powołuje członków zarządu.
Trzeci przypadek to śmierć fundatora oraz brak rady nadzorczej działającej w ramach fundacji rodzinnej. Wtedy wybór członków zarządu należy do zgromadzenia beneficjentów.
Jak dostrzegasz, praktycznie niemożliwa jest sytuacja, w której nie będzie istniała możliwość powołania zarządu fundacji rodzinnej.
Przeczytaj także:
Jaka jest kadencja zarządu fundacji rodzinnej?
Przepisy ustawy wskazują, że kadencja zarządu fundacji rodzinnej trwa 3 lata.
Niemniej jednak fundator może w tej kwestii przyjąć inne rozwiązanie.
Można przyjąć własną konstrukcję polegającą na:
- skróceniu kadencji;
- wydłużeniu kadencji;
- powołać zarząd na czas nieoznaczony.
Oznacza to, że fundator może mieć w tym zakresie ostatnie zdanie.
Z tym wiąże się dopuszczalność pełnienia przez członka zarządu swojej funkcji przez kolejne kadencji.
Tu także decydujący głos ma fundator. Może pozostawić rozwiązanie ustawowe, które przewiduje brak limitu kadencji. Ale może także wprowadzić limit kadencji członków zarządu fundacji rodzinnej.
Czy członkom zarządu fundacji rodzinnej przysługuje wynagrodzenie?
To kolejne istotne zagadnienie, które trzeba jasno wytłumaczyć.
Członek zarządu fundacji rodzinnej może pełnić swoją funkcję, otrzymując za to wynagrodzenie. Natomiast statut fundacji rodzinnej może przewidywać również brak wynagrodzenia członka zarządu za pełnienie tej funkcji.
Przy czym członkowi zarządu przysługuje zwrot kosztów związanych z pełnieniem tej funkcji.
Co do zasady fundacja fundacja rodzinna ma służyć interesom beneficjentów. Można zatem wysnuć wniosek, że rozsądne wydaje się cięcie kosztów. Ale chcąc prowadzić fundację w sposób zyskowny i rozsądny warto zdecydować się na profesjonalny zarząd, który będzie kierował fundacją a najlepszy możliwy sposób.
Jakie są zadania zarządu fundacji rodzinnej?
Przepisy ustawy o fundacji rodzinnej stawiają przed jej zarządem szereg zadań, z których musi się wywiązać i z których będzie rozliczany.
Prowadzenie spraw fundacji i reprezentowanie jej
Prowadzenie spraw fundacji polega na tym, że zarząd dokonuje planowania gospodarczego, ustalenia strategii działania, czynności dotyczących majątku fundacji, jak też wykonywania przez fundację rodzinną praw i obowiązków wobec innych osób. Czyli jest to codzienna praca zarządu fundacji rodzinnej.
Natomiast reprezentowanie spraw spółki to w praktyce składanie oraz przyjmowanie oświadczeń woli od osób trzecich. Jest to również występowanie w ramach stosunków prawnych z organami czy też innymi podmiotami.
Realizacja celów fundacji określonych w statucie
Pewnie pamiętasz, że w artykule dotyczącym celów fundacji rodzinnej wprowadziłam rozróżnienie na cele, które wprowadza ustawa o fundacji rodzinnej oraz te, które musi określać sam fundator.
Mogło Ci się to wydawać bezsensowne. Natomiast w tym kontekście już takie nie jest.
Mianowicie wyznaczone przez fundatora cele stanowią zadanie do wykonania przez zarząd fundacji rodzinnej.
Oprócz tego zarząd jest zobligowany do realizacji celów określonych w ustawie.
Dążenie do zapewnienia płynności finansowej oraz wypłacalności fundacji rodzinnej
Następnym zadaniem zarządu fundacji rodzinnej jest zapewnienie płynności finansowej i wypłacalności fundacji rodzinnej.
Jest to ważne zadanie z następujących względów.
Fundacja rodzinna zgodnie z przepisami ustawy ma obowiązek wywiązywać się ze świadczeń na rzecz beneficjentów. Czyni to przy wykorzystaniu przekazanego na jej rzecz majątku.
Bez tych elementów fundacja rodzinna nie może spełniać swojej roli.
Dlatego zarząd fundacji rodzinnej musi tak kierować fundacją i dysponować jej majątkiem, aby móc rzeczywiście działać na rzecz beneficjentów.
Tworzenie, prowadzenie oraz aktualizowanie listy beneficjentów
Kolejnym zadaniem zarządu fundacji rodzinnej jest wywiązywanie się z obowiązków formalnych.
To zarządu fundacji rodzinnej ma utworzyć, prowadzić oraz aktualizować listę beneficjentów.
Istotą tego zadania jest posiadanie wiedzy na temat tego, kto jest beneficjentem uprawnionym do świadczeń od fundacji rodzinnej.
Chyba nikt nie chce doprowadzić do sytuacji, w której fundacja spełnia świadczenie na rzecz osoby niebędącej beneficjentem.
Informowanie beneficjentów o przysługujących świadczeniach i spełnianie na ich rzecz świadczeń
Zarząd fundacji rodzinnej ma także informować beneficjentów o tym jakie konkretne świadczenie przysługuje każdemu beneficjentowi.
Z tym wiąże się także spełnianie na rzecz beneficjentów świadczeń.
To właśnie dlatego zarząd ma uważnie dysponować majątkiem fundacji i dbać o to, aby miała z czego spełniać świadczenia na rzecz beneficjentów.
Jakie są obowiązki zarządu fundacji rodzinnej?
Naczelnym obowiązkiem zarządu fundacji rodzinnej jest należyta staranność oraz lojalność względem fundacji rodzinnej.
W kontekście fundacji będzie to oznaczać skupienie się na realizowaniu celów fundacji, postanowień statutu fundacji.
Ponadto członek zarządu fundacji rodzinnej ma obowiązek zachowania tajemnicy w zakresie informacji uzyskanych w związku z pełnieniem tej funkcji. Ten obowiązek nie wygasa po rezygnacji z pełnionej funkcji. Chodzi o wszelkie informacje uzyskane w związku z pełnioną funkcją.
W jaki sposób wygasa mandat członka zarządu fundacji rodzinnej?
Mandat członka zarządu fundacji rodzinnej wygasa:
- wraz z upływem kadencji, na jaką powołano danego członka zarządu;
- na skutek odwołania;
- wraz ze śmiercią członka zarządu;
- w związku z jego rezygnacją z pełnionej funkcji.
Ponadto trzeba podkreślić, że członek zarządu fundacji rodzinnej może zostać odwołany w każdym czasie.
Zarząd fundacji rodzinnej – podsumowanie
Zarząd fundacji rodzinnej jest niezbędnym organem do funkcjonowania fundacji. Fundator ma dość szerokie kompetencje w zakresie ukształtowania zarówno składu osobowego zarządu, jak też wymagań stawianych kandydatom na członków zarządu.
Oznacza to, że jako fundator możesz naprawdę dostosować postanowienia dotyczące zarządu fundacji rodzinnej do swojej wizji.
Pytania i odpowiedzi
1. Z ilu osób może składać się zarząd fundacji rodzinnej?
Zarząd fundacji rodzinnej może składać się z jednej bądź większej liczby członków.
Tę kwestię określa sam fundator.
2. W jaki sposób mam uzyskać informację czy kandydat na członka zarządu nie był skazany za przestępstwa, o których mowa w ustawie?
Na początku zwróć się do kandydata o przedstawienie zaświadczenia o niekaralności – oczywiście aktualnego.
Po drugie – sąd rejestrowy sam weryfikuje czy kandydaci na członków nie są osobami karanymi.
3. Jak określić wymagania na członka zarządu fundacji rodzinnej?
Przede wszystkim zastanów się, czego od takiej osoby oczekujesz.
Następnie wprowadź kryteria, które zapewnią wybór profesjonalisty i jednocześnie będą pomocne na dalszym etapie funkcjonowania fundacji rodzinnej.
Jeśli chcesz porozmawiać na temat zarządu fundacji rodzinnej, zapraszam Cię do kontaktu.
Autorka: adwokat Katarzyna Zalewska
Zdjęcie pochodzi z: unsplash.com
***
Management Board of a Family Foundation
The management board is the executive body of a family foundation, responsible for its day-to-day operations and protecting the interests of its beneficiaries. It manages the foundation, represents it externally, implements its statutory objectives, maintains financial stability, keeps the beneficiaries’ register up to date, and ensures beneficiaries receive the benefits they are entitled to. Board members must be natural persons with full legal capacity and meet the legal eligibility requirements, while the founder may set additional qualifications in the foundation’s statute. The founder also has broad discretion to determine the board’s composition, term of office, remuneration, and appointment rules, making the management board a key element in ensuring the effective governance of a family foundation.
***
W poprzednich artykułach poświęconych fundacji rodzinnej wskazywałam czym jest fundacja rodzinna, jakie cele powinny przyświecać jej powstaniu i działaniu. Ale podstawą działalności fundacji jest jej mienie i działalność gospodarcza. Zatem – jaką działalność gospodarczą może prowadzić fundacja rodzinna? [Czytaj dalej]
