Czym jest sukcesja prawna biznesu? Dlaczego jest tak ważna? Z jakich względów warto pomyśleć o zarządzie sukcesyjnym? I w jaki sposób wykorzystać ją do przekazania dobrze funkcjonującego przedsiębiorstwa kolejnemu pokoleniu? O tym w dzisiejszym artykule.
Na czym polega sukcesja firmy i zarząd sukcesyjny?
Sukcesję prawną biznesu najprościej jest określić jako przeprowadzenie pewnych procesów prawnych tak, aby Twoi następcy (dzieci, bliscy, osoby, którym chcesz powierzyć kontynuację swojego biznesu) mogli dalej prowadzić działania biznesowe.
Chodzi o to, aby zgodnie z prawem i jak najbardziej płynnie przekazać stery biznesu w ręce kolejnego pokolenia.
Obecni przedsiębiorcy najczęściej sami budowali swoje biznesy i teraz stoją przed ogromnym wyzwaniem. Jak przekazać zbudowany przez wiele lat biznes swoim następcom, tak aby zmiana nie odbiła się negatywnie na biznesie? Odpowiedzią na te wątpliwości jest sukcesja prawna biznesu.
Kto może być zarządcą sukcesyjnym?
Zarządcą sukcesyjnym może być osoba fizyczna, względem której:
- nie orzeczono prawomocnie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej;
- nie orzeczono prawomocnie środka karnego albo środka zabezpieczającego w postaci zakazu prowadzenia działalności gospodarczej wykonywanej przez przedsiębiorcę lub działalności gospodarczej w zakresie zarządu majątkiem.
Ponadto można również ustanowić zarządcę rezerwowego.
Natomiast zarządcą sukcesyjnym nie może być osoba prawna.
Powołanie zarządcy sukcesyjnego
Aby powołać zarządcę sukcesyjnego, przedsiębiorca musi podjąć następujące kroki:
- złożyć oświadczenie o powołaniu zarządcy sukcesyjnego w formie pisemnej;
- uzyskać pisemną zgodę zarządcy na pełnienie tej funkcji;
- zgłosić zarządcę do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.
Natomiast po śmierci przedsiębiorcy, uprawnienie do powołania zarządcy sukcesyjnego przysługuje w terminie dwóch miesięcy od dnia jego śmierci:
- małżonkowi przedsiębiorcy, któremu przysługuje udział w przedsiębiorstwie w spadku;
- spadkobierca ustawowy przedsiębiorcy, który przyjął spadek;
- spadkobierca testamentowy przedsiębiorcy, który przyjął spadek;
- zapisobierca windykacyjny, który przyjął zapis windykacyjny, jeżeli zgodnie z ogłoszonym testamentem przysługuje mu udział w przedsiębiorstwie w spadku.
Zgłoszenie zarządcy sukcesyjnego do CEiDG
Aby zarządca sukcesyjny mógł zostać oficjalnie uwidoczniony, musi zostać wykazany w CEiDG.
Zgłoszenia do CEiDG dokonuje przedsiębiorca poprzez formularz online, jak też poprzez tradycyjne, pisemne zgłoszenie.
Przeczytaj także:
- Czym jest wkład do fundacji rodzinnej?
- Beneficjent w fundacji rodzinnej
- Rola fundatora w fundacji rodzinnej
Rezygnacja i odwołanie zarządcy sukcesyjnego
Zarówno przedsiębiorca jak też zarządca sukcesyjny mogą zmienić decyzję dotyczącą funkcji zarządcy.
Niezależnie od tego, czy dochodzi do rezygnacji czy też odwołania należy tego dokonać w formie pisemnej pod rygorem nieważności.
Oczywiście musi to także zostać uwidocznione w CEiDG.
Prawa i obowiązki zarządcy sukcesyjnego
Przede wszystkim od chwili śmierci przedsiębiorcy, zarządca wykonuje prawa i obowiązki zmarłego przedsiębiorcy wynikające z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, jak też prawa i obowiązki wynikające z prowadzenia przedsiębiorstwa w spadku.
W praktyce zarządca działa posługując się własnymi danymi oraz firmą zmarłego przedsiębiorcy z dodatkowym oznaczeniem „w spadku”.
Ponadto nie może przenieść zarządu sukcesyjnego.
Obowiązkiem przedsiębiorcy jest sporządzenie i złożenie przed notariuszem spisu inwentarza przedsiębiorstwa w spadku, który obejmuje:
- składniki przedsiębiorstwa w spadku, z podaniem ich wartości według stanu i cen z chwili śmierci przedsiębiorcy;
- długi spadkowe związane z działalnością gospodarczą zmarłego przedsiębiorcy i ich wysokość według stanu z chwili śmierci przedsiębiorcy.
Ten obowiązek powinien być wykonany niezwłocznie po objęciu funkcji przez zarządcę.
Wykonywanie praw i obowiązków dotyczy postępowań cywilnych, administracyjnych, podatkowych itp.
Czynności po śmierci przedsiębiorcy, który nie wyznaczył zarządcy
W sytuacji, w której nie wyznaczono zarządcy, osoby uprawnione do dokonywania czynności, o których była mowa wcześniej, mogą w ciągu 2 miesięcy dokonywać czynności niezbędnych do przetrwania firmy, podejmować działania w celu ochrony przedsiębiorstwa przed pogorszeniem jego stanu.
Oznacza to, że można np.:
- dokonywać czynności koniecznych do zachowania majątku, możliwości prowadzenia przedsiębiorstwa w spadku;
- zaspokajać wymagalne roszczenia, przyjmować należności wynikające ze zobowiązań przedsiębiorcy;
- zbywać rzeczowe aktywa obrotowe;
- zawrzeć pisemne porozumienia o kontynuacji stosunku pracy z pracownikami do czasu ustanowienia i zakończenia zarządu sukcesyjnego;
- posługiwać się firmą zmarłego przedsiębiorcy.
Zakres czynności umożliwia utrzymanie funkcjonowania firmy do czasu wyjaśnienia sytuacji prawnej.
Przekazanie zarządu zewnętrznemu menedżerowi
Jeżeli spadkobiercy nie chcą bądź nie mogą prowadzić działalności gospodarczej samodzielnie, mogą przekazać zarząd osobie, która zajmuje się prowadzeniem biznesów w formie zawodowej.
W tym zakresie, przed podjęciem takiej decyzji warto przeanalizować, czy dany menedżer posiada doświadczenie w prowadzeniu działalności danego rodzaju, jaki jest jej sposób postępowania.
Chodzi o to, aby powierzyć tę rolę odpowiedniej osobie.
Czym jest sukcesja prawna biznesu – najczęściej zadawane pytania
Czym jest sukcesja prawna firmy?
Sukcesja prawna firmy to pewien proces, którego rezultatem jest przekazanie firmy następcom prawnym.
Takimi następcami mogą być członkowie rodziny, czy też osoby wybrane przez przedsiębiorcę do tej roli.
Czym jest fundacja rodzinna w kontekście sukcesji w firmie?
Fundacja rodzinna jest narzędziem, które służy sukcesji.
Przedsiębiorca zamiast sprzedawać bądź likwidować firmę, może zgodnie z przepisami przenieść ją do fundacji rodzinnej, aby rodzina czy też inne osoby mogły korzystać z wypracowanych zysków.
Jakie są pierwsze kroki w planowaniu sukcesji w firmie?
Przede wszystkim należy określić, kto z otoczenia przedsiębiorcy może przejąć po nim stery.
Następnie, trzeba określić sposób oraz ramy czasowe, w których ma być prowadzona sukcesja. Warto także pomyśleć o roli, jaką ma odgrywać założyciel biznesu, po tym jak przekaże stery w inne ręce.
Ten proces powinien być odpowiednio przemyślany i zaplanowany.
Co się dzieje z firmą po wygaśnięciu zarządu sukcesyjnego?
Po wygaśnięciu zarządu sukcesyjnego firma przestaje istnieć.
Natomiast pozostały po niej majątek jest dzielony pomiędzy spadkobierców.
Jakie są rodzaje sukcesji prawnej?
Można wyróżnić sukcesję prawną polegającą na przekazaniu biznesu dzieciom.
Istnieje także opcja polegająca na tym, że w ramach sukcesji to np. wspólnicy przejmą udziały.
Ponadto w ramach sukcesji można zbyć firmę czy też udziały na rzecz innego podmiotu zewnętrznego.
W czym mogę Ci pomóc?
Jeżeli potrzebujesz wsparcia w procesie sukcesji, określenia jej sposobu oraz etapów zapraszam Cię do kontaktu.
Autorka:
adwokat Katarzyna Zalewska
Zdjęcie pochodzi : unsplash.com
***
Aby powstała fundacja rodzinna potrzebna jest bardzo ważna osoba. Chodzi o fundatora – najważniejszą osobę w fundacji rodzinnej. Rola fundatora w fundacji rodzinnej nie sprowadza się wyłącznie do pomysłu na fundację rodzinną i jej założenia. Rozciąga się praktycznie na każdy aspekt funkcjonowania fundacji rodzinnej. Zatem czas omówić dokładnie rolę fundatora w fundacji rodzinnej … [Czytaj dalej…]
