W poprzednich artykułach poświęconych fundacji rodzinnej wskazywałam czym jest fundacja rodzinna, jakie cele powinny przyświecać jej powstaniu i działaniu. Ale podstawą działalności fundacji jest jej mienie i działalność gospodarcza. Zatem – jaką działalność gospodarczą może prowadzić fundacja rodzinna?
Jaką działalność gospodarczą może prowadzić fundacja rodzinna?
Aby odpowiedzieć na to pytanie trzeba odwołać się do przepisu art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej:
Fundacja rodzinna może wykonywać działalność gospodarczą w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców tylko w zakresie:
1) zbywania mienia, o ile mienie to nie zostało nabyte wyłącznie w celu dalszego zbycia;
2) najmu, dzierżawy lub udostępniania mienia do korzystania na innej podstawie;
3) przystępowania do spółek handlowych, funduszy inwestycyjnych, spółdzielni oraz podmiotów o podobnym charakterze, mających swoją siedzibę w kraju albo za granicą, a także uczestnictwa w tych spółkach, funduszach, spółdzielniach oraz podmiotach;
4) nabywania i zbywania papierów wartościowych, instrumentów pochodnych i praw o podobnym charakterze;
5) udzielania pożyczek:
a) spółkom kapitałowym, w których fundacja rodzinna posiada udziały albo akcje,
b) spółkom osobowym, w których fundacja rodzinna uczestniczy jako wspólnik,
c) beneficjentom;
6) obrotu zagranicznymi środkami płatniczymi należącymi do fundacji rodzinnej w celu dokonywania płatności związanych z działalnością fundacji rodzinnej;
7) produkcji przetworzonych w sposób inny niż przemysłowy produktów roślinnych i zwierzęcych, z wyjątkiem przetworzonych produktów roślinnych i zwierzęcych uzyskanych w ramach prowadzonych działów specjalnych produkcji rolnej oraz produktów opodatkowanych podatkiem akcyzowym, o ile ilość produktów roślinnych lub zwierzęcych pochodzących z własnej uprawy, hodowli lub chowu, użytych do produkcji danego produktu stanowi co najmniej 50% tego produktu;
8) gospodarki leśnej.
2. Działalność, o której mowa w ust. 1 pkt 7 i 8, fundacja rodzinna może wykonywać wyłącznie w związku z prowadzonym gospodarstwem rolnym.
Jest to zamknięty katalog możliwych do prowadzenia działalności gospodarczych przez fundację rodzinną.
Co oznacza zamknięty katalog? Otóż to, że nie jest możliwe prowadzenie innego rodzaju działalności gospodarczej przez fundację rodzinną.
Przyjrzyjmy się zatem bliżej poszczególnym rodzajom działalności gospodarczej.
Zbywanie mienia
Pierwszym, dopuszczalnym przez ustawę rodzajem działalności gospodarczej fundacji rodzinnej jest zbywanie mienia.
Oznacza to, że przepisy ustawy pozwalają na zbywanie wszelkich praw majątkowych. Ale pojawia się tu pewien wyjątek dotyczący mienia nabytego wyłącznie w celu dalszego zbycia. Kiedy właściwie można mówić o dalszym zbyciu? Trzeba w tym względzie mieć na uwadze następujące okoliczności. Nabycie danego mienia musi być krótkotrwałe, czyli od samego początku założeniem fundacji było to, że w szybkim czasie dojdzie do zbycia danego mienia.
Kolejnym czynnikiem musi być celowość działania. W tym wypadku chodzi o to, aby fundacja rodzinna „z góry” zakładała, że szybko pozbędzie się danego składnika. Natomiast trzecim czynnikiem będzie wyłączność dalszego zbycia. Jeżeli fundacja rodzinna wykorzystywała dany składnik majątku w innym celu niż zbycie, wówczas nie będzie można podważać faktu zbycia takiego składnika majątku.
Skoro fundacja rodzinna może zbywać mienie, to może również w swojej działalności doprowadzić do…
Udostępnienia mienia do korzystania
Fundacja rodzinna w tym aspekcie może wykonywać działalność gospodarczą polegającą na prowadzeniu najmu, dzierżawy, udostępnianiu mienia do korzystania na innej podstawie. W grę może wchodzić także np. użyczenie, czy też ustanowienie służebności bądź użytkowania.
Trzeba także w tym kontekście wspomnieć o tym, że fundacja rodzinna może udostępniać do korzystania różnorakie licencje.
Przy czym nie można tego rozwiązania stosować do użytkowania ani dzierżawy przedsiębiorstwa.
Przystępowanie do spółek handlowych i udział w tych spółkach
Kolejnym sposobem prowadzenia działalności gospodarczej jest przystępowanie do spółek handlowych.
Jednak to pojęcie należy interpretować szerzej, jako zakładanie spółek handlowych, nabycie udziałów, akcji albo ogółu praw i obowiązków wspólnika spółki osobowej, udział w procedurze podwyższenia kapitału zakładowego.
Nabywanie oraz zbywanie papierów wartościowych, praw pochodnych
Fundacja rodzinna może również zbywać oraz nabywać papiery wartościowe, instrumenty pochodne.
W praktyce dopuszcza to możliwość nabywania przez fundację rodzinną np. akcji i w ten sposób pomnażania przez nią swojego majątku.
W Polsce niektóre domy maklerskie oferują fundacjom rodzinnym takie rozwiązania, dlatego nic nie stoi na przeszkodzie, aby z nich skorzystać.
Udzielanie pożyczek
Następnym dozwolonym sposobem prowadzenia działalności jest udzielanie pożyczek.
Ustawa o fundacji rodzinnej nie pozwoliła jednocześnie na uczynienie z fundacji instytucji pożyczkowej, bowiem pożyczki można udzielić tylko wybranych kategoriom podmiotów.
Mogą nimi być spółki osobowe oraz kapitałowe, w których fundacja uczestniczy, jak też beneficjenci.
W odniesieniu do spółek mogą to być pożyczki oprocentowane, jak też nieoprocentowane.
Obrót zagranicznymi środkami płatniczymi
Należy precyzyjnie wyjaśnić, kiedy taki obrót jest akceptowany przez ustawę.
Chodzi tu o dokonywanie płatności związanych z działalności fundacji rodzinnej. Czyli o płatności dokonywane na rzecz beneficjentów, kontrahentów, wierzycieli.
Inny obrót nie będzie korzystać z ustawowych ułatwień.
Prowadzenie gospodarki leśnej
Ten rodzaj działalności jest specyficzny, ponieważ nie został uregulowany w ustawie Prawo przedsiębiorców.
Przez pojęcie gospodarki leśnej rozumie się działalność leśną w zakresie urządzania, ochrony oraz zagospodarowania lasu, utrzymania i powiększania zasobów oraz upraw leśnych, gospodarowania zwierzyną, pozyskiwania (poza skupem) drewna, żywicy, choinek, karpiny, kory, igliwia, zwierzyny, płodów runa leśnego, jak też sprzedaż tych produktów, realizacja pozaprodukcyjnych funkcji lasu (art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o lasach).
Jeżeli działalność fundacji skupia się na prowadzeniu gospodarki leśnej możliwa jest właśnie taka działalność gospodarcza.
Prowadzenie działalności rolniczej
W tym kontekście również trzeba odwołać się do definicji działalności rolniczej.
Działalność rolnicza to produkcja roślinna i zwierzęca, którą trzeba rozumieć nie tylko jako uprawę, hodowlę i chów, ale również produkcję materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego, reprodukcyjnego, produkcję warzywniczą, produkcję zwierzęcą.
Taki rodzaj działalności fundacja rodzinna może prowadzić bez przeszkód.
Warto przeczytać:
- Statut fundacji rodzinnej
- Czym jest wkład do fundacji rodzinnej?
- Beneficjent w fundacji rodzinnej
- Rola fundatora w fundacji rodzinnej
- Fundacja rodzinna jako narzędzie prawnej sukcesji biznesu
Jakie są skutki naruszenia regulacji ustawowej?
Te skutki należy rozpatrywać na następujących płaszczyznach.
Pierwszą, najbardziej znaczącą jest płaszczyzna podatkowa. Jeśli fundacja rodzinna podejmie działalność gospodarczą poza katalogiem określonym w ustawie, a opisanym powyżej przeze mnie, wówczas stawka opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych wynosi 25%. Przyznasz, że to wysoka stawka.
Drugą płaszczyzną są konsekwencje dla zarządu fundacji i samej fundacji.
Jeśli prowadzona działalność nie jest zbieżna ze statutem i przepisami ustawy, może to rodzić odpowiedzialność.
Dlaczego ważne jest odpowiednie dostosowanie rodzaju działalności w statucie?
Przede wszystkim dlatego, aby ze strony np. organów podatkowych nie narazić się na zarzut prowadzenia działalności nie objętej postanowieniami statutu.
Warto podkreślić, że w przepisie art. 117 ust. 1 pkt 14 ustawy o fundacji rodzinnej w rejestrze fundacji rodzinnych należy wskazać dane o prowadzonej działalności gospodarczej.
Ponadto podwyższona stawka podatku dochodowego od osób prawnych zniechęca do tego, aby prowadzić działalność wykraczającą poza zakres dozwolony ustawą.
Jaką działalność gospodarczą może prowadzić fundacja rodzinna? – Podsumowanie
Ustawodawca nie pozwolił fundacjom rodzinnym na prowadzenie działalności gospodarczej w każdym rodzaju.
Określenie tego zakresu działalności ma służyć celom fundacji, czyli przechowaniu i pomnażaniu majątku na rzecz kolejnych pokoleń, a nie stworzenie kolejnego podmiotu, który będzie mógł prowadzić działalność gospodarczą.
Ponadto warto potraktować zakres prowadzonej działalności w szerszy sposób, aniżeli dokonywać cyklicznych zmian.
W rezultacie – rozsądny sposób określenia rodzaju działalności gospodarczej pozwoli Ci wykorzystać fundację rodzinną jak najpełniej.
Jaką działalność gospodarczą może prowadzić fundacja rodzinna? – Pytania i odpowiedzi
1. Moja fundacja rodzinna już funkcjonuje. Czy mogę zmienić rodzaj prowadzonej działalności?
Tak, możesz dokonać zmiany prowadzonej działalności, ale wiąże się to z dokonaniem zmian w statucie.
2. Czy fundacja może przewidywać użyczenie beneficjentowi np. nieruchomości?
Statut fundacji może przewidywać taki sposób wykorzystania mienia na rzecz beneficjenta.
3. Czy pożyczka udzielona beneficjentowi może nie być oprocentowana?
Oczywiście, że można zastosować takie rozwiązanie.
Jeżeli masz pytania bądź wątpliwości odnoszące się do możliwej do prowadzenia działalności gospodarczej przez fundację rodzinną, zapraszam Cię do kontaktu.
Autorka: adwokat Katarzyna Zalewska
Zdjęcie pochodzi z: unsplash.com
What Business Activities Can a Family Foundation Conduct? – Key Information
The article explains the types of business activities that a Polish family foundation (fundacja rodzinna) is legally allowed to conduct. Under Article 5 of the Family Foundation Act, the foundation may only engage in a closed list of activities, including selling assets (provided they were not acquired solely for resale), leasing or making assets available for use, investing in and participating in companies and investment funds, trading securities and derivatives, granting loans to related companies and beneficiaries, handling foreign currency transactions connected with its operations, and conducting certain agricultural and forestry activities. The author emphasizes that this list is exhaustive, meaning that family foundations cannot undertake other types of business activities. The purpose of these restrictions is to ensure that the foundation serves its primary role of preserving and growing family wealth for future generations rather than operating as a regular commercial enterprise.
***
Dzisiejszy wpis poświęcę omówieniu celów fundacji rodzinnej. Podczas rozmów z osobami zainteresowanymi założeniem fundacji rodzinnej, słyszę bardzo często różne koncepcje dotyczące tego podmiotu. Różnią się one wyraźnie od tego, czemu fundacja rodzinna ma służyć. Dlatego przeanalizuję cele fundacji rodzinnej, aby wyjaśnić nieporozumienia wokół tej instytucji [Czytaj dalej]
