W dzisiejszym artykule przedstawię Ci zagadnienie rady nadzorczej. Rada nadzorcza w spółce z o.o. brzmi poważnie? I tak ma być, ponieważ jest to ważny organ w strukturze organizacyjnej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Dlatego nie tracę czasu i przechodzę do meritum:)
Czym jest rada nadzorcza w spółce z o.o.?
Rada nadzorcza w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością jest organem nadzoru. Co prawda, każdemu ze wspólników spółki z o.o. przysługuje osobiste prawo kontroli spraw spółki, ale nic nie stoi na przeszkodzie temu, aby powołać taki organ.
Wówczas nadzór nad sprawami spółki będzie mieć sprofesjonalizowany charakter.
Przy czym, oprócz funkcji nadzorczej, rada może pełnić również szereg innych ról, o czym szerzej napiszę w dalszej części artykułu.
Kto może zostać członkiem rady nadzorczej?
Członkiem rady nadzorczej może być osoba pełnoletnia, która pełną zdolność do czynności prawnych.
Nie może być też osobą skazaną za przestępstwa określone w kodeksie spółek handlowych.
Oznacza to, że w skład rady nadzorczej nie można wprowadzić osoby prawnej.
Kto nie może zostać członkiem rady nadzorczej?
Może Ci się wydawać, że skoro kandydat na członka rady nadzorczej jest pełnoletni, ma pełną zdolność do czynności prawnych oraz jest niekarany, to można go powołać w skład rady.
Nic bardziej mylnego!
Wynika to z treści przepisu art. 214 kodeksu spółek handlowych:
§ 1. Członek zarządu, prokurent, likwidator, kierownik oddziału lub zakładu oraz zatrudniony w spółce główny księgowy, radca prawny lub adwokat nie może być jednocześnie członkiem rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej.
§ 2. Przepis § 1 stosuje się również do innych osób, które podlegają bezpośrednio członkowi zarządu albo likwidatorowi.
§ 3. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do członków zarządu i likwidatorów spółki lub spółdzielni zależnej.
W rezultacie nie każda osoba może zostać członkiem rady nadzorczej. Skoro wiesz już czym jest rada, kto może być jej członkiem a kto nie, pora odpowiedzieć na następujące pytanie?
Kiedy rada nadzorcza w spółce z o.o. jest obowiązkowa?
W tym kontekście chciałabym zwrócić Twoją uwagę na przepis art. 213 kodeksu spółek handlowych:
§ 1. Umowa spółki może ustanowić radę nadzorczą lub komisję rewizyjną albo oba te ograny łącznie.
§ 2. W spółkach, w których kapitał zakładowy przewyższa 500 000 złotych, a wspólników jest więcej niż dwudziestu pięciu, powinna być ustanowiona rada nadzorcza lub komisja rewizyjna.
Co z tego wynika?
Pierwszą zasadą jest to, że możesz, ale nie musisz powołać rady nadzorczej w spółce.
Natomiast druga zasada wprowadza modyfikację zasady pierwszej. Jeśli spółka osiągnie określony kapitał zakładowy i liczbę wspólników, kodeks spółek handlowych niejako wymusza wprowadzenie do spółki tego organu.
Przeczytaj także:
- Zarząd w ramach spółki z o.o.
- Odwołanie zarządu w spółce z o.o.
- Powoływanie zarządu w spółce z o.o.
- Jakie organy funkcjonują w ramach spółki z o.o.?
Kto powołuje i odwołuje członków rady nadzorczej?
Zanim wskażę, kto powołuje i odwołuje członków rady nadzorczej, chcę wspomnieć o jeszcze jednej istotnej kwestii.
Rada nadzorcza, aby mogła funkcjonować w umowie spółki z o.o. musi zostać wprowadzona do treści umów spółki. Czyli, jeśli teraz Twoja umowa spółki z o.o. nie zawiera tego postanowienia, to aby ją wprowadzić do struktury spółki, musisz zmienić swoją umowę. O tym, jak to zrobić, przeczytasz TUTAJ.
Podstawowym rozwiązaniem jest to, że członków rady nadzorczej powołuje i odwołuje zgromadzenie wspólników na podstawie uchwały.
Dlaczego napisałam o podstawowym rozwiązaniu?
Ponieważ w umowie spółki możesz wprowadzić odmienne rozwiązanie, np. przyznać prawo powołania/odwołania członka rady nadzorczej jednemu wspólnikowi, osobie spoza grona wspólników, wspólnikowi posiadającemu określoną liczbę udziałów. Zatem można wprowadzić elastyczne rozwiązania tej kwestii.
Z ilu osób składa się rada nadzorcza?
Rada nadzorcza musi składać się przynajmniej z 3 członków. Oczywiście, możesz wraz ze swoimi wspólnikami zwiększyć tę liczbę np. do 5 a nawet więcej osób.
Prawidłowe postanowienie umowy spółki w tym zakresie dotyczyć będzie również powołania rady nadzorczej w sposób widełkowy, czyli od do.
Natomiast rada nadzorcza, która nie ma odpowiedniej liczby członków wymaganej przez kodeks spółek handlowych nie może funkcjonować.
Jaka jest kadencja członków rady nadzorczej?
Kodeks spółek handlowych w zakresie kadencji członków rady nadzorczej przewiduje okres jednego roku.
Warto podkreślić, że umowa spółki może przewidywać inne rozwiązanie w tym aspekcie.
Zatem w umowie spółki możesz wprowadzić odmienne rozwiązanie. Całkiem sensowne jest wprowadzenie kadencji rady nadzorczej pokrywającej się z kadencją zarządu.
Z jakiego względu wskazuję na to rozwiązanie? Ponieważ zapewnia ono ciągłość funkcjonowania rady, a także umożliwia dokładne zaznajomienie się z istotą prowadzonej przez spółkę działalności.
Czy członkom rady nadzorczej przysługuje wynagrodzenie?
Przyznanie wynagrodzenia członkom rady nadzorczej zależy od Ciebie i Twoich wspólników. Jeżeli podejmiecie decyzję o pełnieniu funkcji członka rady nadzorczej za wynagrodzeniem, to będzie ono tym osobom przysługiwać.
Wynagrodzenie możecie określić w umowie spółki lub uchwale wspólników. Osobiście rekomendowałabym to drugie rozwiązanie.
Dlaczego? Ponieważ zmiana wysokości wynagrodzenia wymagałaby zmiany umowy spółki. A w przypadku określenia wynagrodzenia w uchwale zgromadzenia wspólników, wystarczy podjąć uchwałę zmieniającą tą kwestię.
O ile przyznanie wynagrodzenia za pełnienie funkcji członka rady nadzorczej jest uzależnione od decyzji wspólników, o tyle członkowie rady nadzorczej mają pełne prawo domagać się zwrotu kosztów związanych z udziałem w pracach rady i nie można tego rozwiązania w żaden sposób zmienić. Zwrotu kosztów związanych z udziałem w pracach rady nadzorczej dokonuje zarząd spółki z o.o.
Jakie są kompetencje rady nadzorczej?
Na wstępie artykułu wskazałam, że rada nadzorcza „pilnuje” spółki w zastępstwie wspólników. Ale nie jest to jedyny obszar aktywności rady nadzorczej.
Na początek trzeba podkreślić, że członek rady nadzorczej musi wykonywać swoje zadania osobiście. Nie może scedować ich na inne osoby poprzez powołanie zastępcy bądź pełnomocnika. Owszem, członek rady nadzorczej może korzystać ze wsparcia specjalistów w określonych aspektach, ale nie oznacza to, że może się nimi wyręczać. To rzutuje na kompetencje rady nadzorczej.
Stały nadzór nad działalnością spółki
Podstawową kompetencją rady nadzorczej jest prowadzenie nadzoru nad działalnością spółki. Podkreślam działalnością spółki, a nie tylko zarządu.
Jest to pojęcie szersze, gdyż obejmuje weryfikację sytuacji finansowej spółki, ocenę ryzyk, analizę zatrudnienia, kontrolę nad kosztami działalności.
Skoro rada nadzorcza w spółce z o.o. ma być „oczami i uszami” wspólników to sprawuje pieczę nad całokształtem jej działania.
Kompetencje w zakresie oceny zarządu
Na to uprawnienie składa się działanie rady nadzorczej w następujących płaszczyznach:
- oceny sprawozdań zarządu z działalności spółki, sprawozdania finansowego za ubiegły rok obrotowy;
- złożenia zgromadzeniu wspólników corocznego pisemnego sprawozdania z tej oceny;
- oceny wniosków zarządu dotyczących podziału zysku albo pokrycia straty.
Zapewnienie zgodności sprawozdania zarządu z wymogami rachunkowości
Kolejną kompetencją rady nadzorczej i jednocześnie obowiązkiem jest zapewnienie, by sprawozdanie finansowe i sprawozdanie z działalności spełniały wymogi określone w ustawie o rachunkowości.
W tym aspekcie rada nadzorcza może skorzystać z pomocy specjalistów, jeśli będzie mieć jakiekolwiek wątpliwości.
Prawo domagania się wyjaśnień i informacji
Trzeba podkreślić, że rada nadzorcza może analizować wszystkie dokumenty spółki, dokonywać weryfikacji majątku spółki. To nie wszystko.
Rada nadzorcza w spółce z o.o. może żądać od:
- zarządu;
- prokurentów;
- osób zatrudnionych w spółce na podstawie umowy o pracę lub wykonujących na rzecz spółki w sposób regularny określone czynności na podstawie umowy o dzieło, umowy zlecenia albo innej umowy o podobnym charakterze
– przekazania informacji, dokumentów, sprawozdań, wyjaśnień dotyczących spółki.
Rada nadzorcza musi dysponować informacjami, na podstawie których może dokonać właściwej oceny sytuacji panującej w spółce.
Pozostałe kompetencje rady nadzorczej
Oprócz kompetencji wymienionych powyżej należy także zwrócić uwagę na inne istotne uprawnienia.
Jednym z nich jest reprezentowanie spółki w umowach pomiędzy spółką a członkiem zarządu i w sporze z nim.
Następnie można wymienić udzielanie zgody członkom zarządu na zajmowanie się interesami konkurencyjnymi, jeśli takie rozwiązanie przewiduje umowa spółki.
Rada nadzorcza może zwołać zwyczajne zgromadzenie wspólników, jeżeli w ustawowym terminie nie zwoła go zarząd. Może także zwołać nadzwyczajne zgromadzenie wspólników.
Ponadto, rada nadzorcza może wytoczyć powództwo o uchylenie uchwały wspólników, jak też o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników.
Wreszcie, rada nadzorcza może wybrać firmę audytorską do zbadania sprawozdań finansowych (jeśli podlegają one badaniu przez biegłego rewidenta).
Jak widzisz, kompetencje rady nadzorczej są naprawdę szerokie, a żeby efektywnie je wykorzystać, może być potrzebny doradca rady nadzorczej.
Kim jest doradca rady nadzorczej?
Doradca rady nadzorczej to podmiot, który jest powoływanych uchwałą rady nadzorczej do zbadania na koszt spółki określonej sprawy dotyczącej działalności spółki lub jej majątku.
Oprócz uchwały, zasady współpracy z doradcą rady nadzorczej reguluje umowa (spółka jest reprezentowana przez radę nadzorczą).
W tym rozwiązaniu chodzi o możliwość skorzystania z pomocy podmiotu posiadającego fachową wiedzę i doświadczenie w danym aspekcie, której członkowie rady nadzorczej mogą najzwyczajniej nie mieć. Wówczas można skorzystać z pomocy takiego podmiotu.
Jakie są skutki powołania rady nadzorczej?
Powołanie rady nadzorczej w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością może wiązać się z ograniczeniem bądź wyłączeniem uprawnień kontrolnych przez wspólników spółki z o.o.
Przy czym powołanie w spółce z o.o. rady nadzorczej nie prowadzi do automatycznego wyłączenia/ograniczenia możliwości kontrolnych wspólników.
To Ty jako wspólnik musisz zastanowić się czy wystarczające będzie dokonywanie kontroli przez członków rady nadzorczej, czy też chcesz pozostawić to uprawnienie również w swoich rękach. Umowę spółki z o.o. możesz pod tym względem dostosować do swoich potrzeb.
Rada nadzorcza w spółce z o.o. – podsumowanie
Rada nadzorcza w spółce z o.o. ma naprawdę szerokie kompetencje. Jeśli jako wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powołasz do niego osoby mające wiedzę, doświadczenie, umiejętności oraz chęci, to będą one działać na korzyść spółki. Członkowie rady nadzorczej zauważyć różne szanse czy zagrożenia, które umykają w bieżącej działalności spółki zarządowi czy wspólnikom. Natomiast decyzja w tym zakresie należy do Ciebie.
Pytania i odpowiedzi
1. W mojej umowie spółki z o.o. nie ma wprowadzonych postanowień dotyczących rady nadzorczej. Co mam zrobić jeśli chcę powołać radę nadzorczą?
W takim przypadku musisz dokonać zmiany umowy spółki z o.o. w zależności od tego, w jaki sposób była ona utworzona (przez S24 lub notarialnie).
Wprowadzasz do treści umowy odpowiednie postanowienia dotyczące rady nadzorczej i wówczas taki organ będzie działać w strukturze Twojej spółki.
2. W jaki sposób wybrać członków rady nadzorczej?
Dobre pytanie! Przede wszystkim w wyborze członków rady nadzorczej trzeba kierować się tym, czy dane osoby mają wiedzę, doświadczenie, ale także czy potrafią obiektywnie ocenić nie tylką sytuację spółki, ale także postępowanie poszczególnych osób działających w spółce z o.o.
3. Czy do rady nadzorczej mogę powołać członka rodziny?
Jeżeli członek rodziny nie mieści się w katalogu osób wyłączonych z możliwości pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, ani nie zachodzą inne okoliczności uniemożliwiające pełnienie przez niego takiej funkcji, to nie ma żadnych przeszkód, aby został członkiem rady nadzorczej.
Jeśli potrzebujesz pomocy prawnej we wdrożeniu rady nadzorczej w swojej spółce oraz wsparcia w jej funkcjonowaniu, zapraszam Cię do kontaktu poprzez e-mail: biuro@adwokat-zalewska.pl lub telefonicznie: 721-857-493.
Autorka: adwokat Katarzyna Zalewska
Zdjęcie pochodzi z: unsplash.com
***
Założenie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wiąże się ze statusem wspólnika. To pociąga za sobą nabycie przez daną osobę szeregu praw i obowiązków w spółce. Niektóre z nich są znane, jak np. prawo do dywidendy, a niektóre potrafią zaskoczyć nawet długoletnich wspólników spółki z o.o. Dlatego dziś przedstawiam prawa i obowiązki wspólników w spółce z o.o. [Czytaj dalej]
