Poprzednio, w kontekście fundacji rodzinnej opisywałam rolę fundatora oraz beneficjenta fundacji rodzinnej. Wskazywałam także, z jakich względów ważne jest przemyślenie kwestii założenia fundacji. Ale istotą funkcjonowania tego podmiotu jest statut fundacji rodzinnej. I temu zagadnieniu zostanie poświęcony dzisiejszy materiał.
Czym jest statut fundacji rodzinnej?
Statut fundacji rodzinnej jest podstawowym elementem funkcjonowania fundacji.
Reguluje sposób działania fundacji, poszczególnych organów, określa prawa i obowiązki osób uwzględnionych w ramach fundacji rodzinnej.
Ten dokument jest niezbędny do funkcjonowania fundacji rodzinnej.
Kto tworzy statut fundacji rodzinnej?
Podmiotem, któremu przepisy ustawy o fundacji rodzinnej przyznają z jednej strony prawo, a z drugiej nakładają obowiązek opracowania statutu fundacji rodzinnej jest fundator.
Czy to oznacza, że fundator może całkowicie dowolnie kształtować treść statutu fundacji rodzinnej? Nie, ponieważ fundator może tworzyć statut w granicach, które są wyznaczane przez przepisy ustawy. Czyli może przyjmować różne rozwiązania mieszczące się w regulacjach prawnych.
Jakie są obowiązkowe elementy statutu?
W tym kontekście trzeba odnieść się do przepisu art. 26 ust. 2 ustawy o fundacji rodzinnej, który wskazuje na następujące elementy statutu.
Statut określa:
- nazwę fundacji rodzinnej;
- siedzibę fundacji rodzinnej;
- szczegółowy cel fundacji rodzinnej;
- beneficjenta lub sposób jego określenia i zakres przysługujących beneficjentowi uprawnień;
- zasady prowadzenia listy beneficjentów;
- zasady, w tym szczegółowy tryb, zrzeczenia się uprawnień przez beneficjenta;
- czas trwania fundacji rodzinnej, jeżeli jest oznaczony;
- wartość funduszu założycielskiego;
- zasady powoływania i odwoływania oraz uprawnienia i obowiązki członków organów fundacji rodzinnej, a także zasady reprezentacji fundacji rodzinnej przez zarząd albo przez inne organy fundacji rodzinnej w przypadkach wskazanych w ustawie;
- podmiot uprawniony do zatwierdzenia czynności zarządu fundacji rodzinnej w organizacji;
- co najmniej jednego beneficjenta uprawnionego do uczestnictwa w zgromadzeniu beneficjentów;
- zasady zmiany statutu;
- przeznaczenie mienia fundacji rodzinnej po jej rozwiązaniu, w tym określenie beneficjenta uprawnionego do mienia w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej.
Jakie są dodatkowe elementy statutu fundacji?
Natomiast do dodatkowych elementów statutu fundacji rodzinnej można zaliczyć:
- zasady współpracy lub współdziałania organów fundacji rodzinnej;
- szczegółowe okoliczności rozwiązania fundacji rodzinnej;
- wytyczne dotyczące inwestowania majątku fundacji rodzinnej;
- przewidywanie dotyczące utworzenia jednostki terenowej albo jednostek terenowych.
Przeczytaj także:
- Czym jest wkład do fundacji rodzinnej?
- Beneficjent w fundacji rodzinnej
- Rola fundatora w fundacji rodzinnej
Omówienie elementów statutu fundacji rodzinnej
Skoro znane są już obligatoryjne i fakultatywne elementy statutu fundacji rodzinnej, warto przyjrzeć się im bliżej.
Nazwa fundacji rodzinnej
Nazwa fundacji rodzinnej może być dowolnie wybrana przez fundatora.
Przy czym musi zawierać dodatkowe oznaczenie „fundacja rodzinna”.
Fundatorzy najczęściej decydują się na nazwanie fundacji rodzinnej swoim imieniem i nazwiskiem. Niemniej jednak nazwa fundacji może pochodzić od nazwisk jednego bądź wszystkich fundatorów, jak też zostać dowolnie określona przez fundatora.
Siedziba fundacji rodzinnej
Siedzibą fundacji rodzinnej jest miejscowość, w której fundacja będzie się mieścić.
W odniesieniu do fundacji rodzinnej siedzibą może być miejscowość, której na co dzień żyje i pracuje fundator.
Może być to także miejscowość, z którą fundator jest w jakiś sposób związany.
Szczegółowy cel fundacji rodzinnej
Przez ten aspekt należy rozumieć powód założenia fundacji rodzinnej.
Tytułem przykładu można wymienić:
- ochronę majątku;
- pomnażanie majątku;
- zabezpieczenie przyszłych potrzeb beneficjentów;
- ochronę majątku przed rozdrobnieniem.
Każdy fundator musi samodzielnie określić, co przyświeca mu w związku z utworzeniem fundacji rodzinnej.
Beneficjent lub sposób jego określenia i zakres przysługujących beneficjentowi uprawnień
W tym zakresie należy wskazać, że to fundator określa, kto zostanie beneficjentem fundacji rodzinnej oraz jaki zakres uprawnień będzie mu przysługiwać.
Beneficjentem może zostać zarówno członek rodziny, jak też każda osoba, której fundator zechce przyznać taki status w ramach fundacji.
Co do uprawnień trzeba wskazać, że mogą one dotyczyć świadczeń przyznawanych beneficjentowi przez fundację jak też uprawnień niepieniężnych lub celowych.
Zasady prowadzenia listy beneficjentów
Prowadzenie listy beneficjentów jest obowiązkiem zarządu fundacji.
Przy czym, fundator może np. uszczegółowić reguły składania wniosków o wpis, określić terminy rozpoznawania spraw dotyczących listy, opisać wewnętrzny tryb odwoławczy itp.
Zasady, w tym szczegółowy tryb zrzeczenia się uprawnień przez beneficjenta
Przede wszystkim należy podkreślić to, że fundator nie może zdecydować się na wyłączenie w statucie możliwości zrzeczenia się uprawnień przez beneficjenta.
Natomiast podstawową kwestią w tym zakresie będzie odwołanie się do rozwiązania opisanego w ustawie. Określono w nim zrzeczenie się przez beneficjenta uprawnień w formie pisemnej z podpisem notarialnie poświadczonym.
Takie oświadczenie oznacza utratę statusu beneficjenta fundacji rodzinnej.
Czas trwania fundacji rodzinnej, jeżeli jest oznaczony
W tym zakresie istnieją dwa rozwiązania.
Pierwszym z nich jest utworzenie fundacji rodzinnej na czas nieoznaczony.
Natomiast drugim jest wskazanie czasu, w którym ma działać fundacja rodzinna. Można tu wskazać dokładną liczbę lat bądź określenie pewnych kryteriów determinujących czas funkcjonowania fundacji rodzinnej.
Warto funduszu założycielskiego
Wartość funduszu założycielskiego musi co najmniej wynosić 100.000,00 zł.
Nic nie stoi na przeszkodzie, aby była to kwota wyższa. Warto również wskazać, jakie dokładnie składniki tworzą fundusz założycielski.
Zasady powoływania i odwoływania oraz uprawnienia i obowiązki członków organów fundacji rodzinnej, a także zasady reprezentacji fundacji rodzinnej przez zarząd albo przez inne organy fundacji rodzinnej w przypadkach wskazanych w ustawie
Co do zasady w ramach fundacji rodzinnej muszą funkcjonować organy, o których mowa w ustawie o fundacji rodzinnej.
Nie oznacza to jednak zamknięcia możliwości powołania innego organu, który miałby np. charakter doradczy, a nie jest przewidziany przez przepisy prawa.
Fundator może w tym względzie zdecydować np. o liczbie członków zarządu i zasadach ich współdziałania, konieczności uzyskania opinii przed podjęciem decyzji o określonym charakterze.
Podmiot uprawniony do zatwierdzenia czynności zarządu fundacji rodzinnej w organizacji
Podstawowym rozwiązaniem w tej mierze jest uprawnienie przysługujące fundatorowi bądź pełnomocnikowi powołanemu przez fundatora.
Takim podmiotem w przypadkach wskazanych w ustawie może być również zarząd.
Ze względu na to, że przepisy ustawy nie zawierają tu istotnych ograniczeń, taki podmiot może zostać dowolnie określony.
Beneficjent uprawniony do uczestnictwa w zgromadzeniu beneficjentów
Fundator ma obowiązek ustanowić zgromadzenie beneficjentów w statucie fundacji. Wiąże się z tym konieczność określania, kto może być członkiem tego organu.
Fundator może podjąć również decyzję o tym, aby istotnie ograniczyć skład zgromadzenia beneficjentów do wybranych przez siebie osób.
W praktyce fundator, jeśli jest jednocześnie beneficjentem może postanowić, że w zgromadzeniu beneficjentów wyłącznie on będzie brać udział.
Zasady zmiany statutu
Trzeba wskazać, że pierwotna wersja statutu pozostaje w wyłącznej gestii fundatora.
Nie oznacza to, że fundator może uniemożliwić całkowitą zmianę statutu. Może np. wskazać organ kompetentny do takiej zmiany, przewidzieć szczególne wymagania dotyczące zmiany statutu.
Całkowite uniemożliwienie zmiany statutu działałoby zresztą na szkodę samego fundatora oraz fundacji, ponieważ nie można byłoby dopasować sposobu jej działania np. do aktualnych okoliczności gospodarczych.
Przeznaczenie mienia fundacji rodzinnej po jej rozwiązaniu, w tym określenie beneficjenta uprawnionego do mienia w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej
Ten aspekt nie sprawia, że fundator może w jakiś sposób zapobiec czy istotnie utrudnić spłatę zobowiązań fundacji.
Może np. wskazać na to, któremu beneficjentowi przypadnie określony składnik majątku fundacji rodzinnej po jej rozwiązaniu.
Nie może natomiast postanowieniami statutu uniemożliwić dokonania spłaty na rzecz wierzycieli.
W jakiej formie sporządza się statut fundacji rodzinnej?
Statut fundacji rodzinnej musi zostać sporządzony w formie aktu notarialnego.
Przepisy ustawy o fundacji rodzinnej nie pozostawiają tu jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych.
Statut fundacji rodzinnej – podsumowanie
Statut fundacji rodzinnej jest obszernym dokumentem niezbędnym do jej założenia. Umożliwia – oczywiście w granicach prawa – fundatorowi na dostosowanie treści statutu do jego potrzeb oraz wymagań.
Niemniej jednak przed przystąpieniem do przygotowania statutu warto swoje pomysły skonfrontować z przepisami ustawy. Dzięki temu nie będzie konieczności dokonywania poprawek na późniejszym etapie tworzenia fundacji rodzinnej.
Statut fundacji rodzinnej – najczęściej zadawane pytania
1. Czy po założeniu fundacji mogę modyfikować poszczególne postanowienia statutu?
Tak, jak najbardziej po założeniu fundacji rodzinnej można zmieniać poszczególne postanowienia statutu.
2. Czy istnieje minimalna lub maksymalna liczba celów fundacji rodzinnej?
Przepisy ustawy nie nakładają ścisłego obowiązku wymienienia wielu celów fundacji.
Dlatego równie dobrze można wskazać na 3 lub 7 celów fundacji. Wybór należy do fundatora.
3. Czy ktoś inny oprócz fundatora może mieć wpływ na treść statutu?
Fundator decyduje o treści statutu.
Natomiast sąd rejestrowy weryfikuje, czy statut zawiera wszystkie wymagane przepisami elementy i czy są one zgodne z prawem. Jeśli tak to nie ma podstaw do ingerencji w treść statutu.
Jeżeli masz pytania dotyczące sposobu stworzenia statutu fundacji rodzinnej, zapraszam Cię do kontaktu.
Autorka: adwokat Katarzyna Zalewska
Zdjęcie pochodzi z: unsplash.com
***
Fundacja rodzinna jest opisywana jako instytucja ochrony majątku rodzinnego i sposób na dysponowanie majątkiem zgromadzonym przez lata.
Ale do powstania fundacji rodzinnej potrzebny jest wkład, czyli coś czym fundacja mogłaby zarządzać. W tym artykule odpowiem na pytanie czym jest wkład do fundacji rodzinnej? [Czytaj dalej]
